1
00:00:06,040 --> 00:00:08,920
SEBUAH SIRI NETFLIX

2
00:00:12,120 --> 00:00:13,080
- Dengar?
- Ya.

3
00:00:13,160 --> 00:00:15,240
- Baik, sedia.
- Rakaman pertama.

4
00:00:15,320 --> 00:00:17,200
Bagaimana awak huraikan diri?

5
00:00:18,960 --> 00:00:20,640
Bagaimana saya gambarkan diri?

6
00:00:20,720 --> 00:00:23,640
Awak pernah digambarkan
sebagai ahli pseudo-arkeologi.

7
00:00:23,720 --> 00:00:25,960
- Betul.
- Awak memilih data tertentu.

8
00:00:26,040 --> 00:00:29,240
Buku dibaca ribuan orang,
tapi tak diiktiraf ahli akademik.

9
00:00:29,320 --> 00:00:30,400
ADAKAH GRAHAM HANCOCK GILA?

10
00:00:30,480 --> 00:00:33,320
Awak sedar yang awak berbalah
dengan ahli akademik?

11
00:00:33,400 --> 00:00:35,880
Ramai orang yang tak mahu mendengarnya.

12
00:00:35,960 --> 00:00:39,760
Awak menjadi tajuk utama
berpuluh tahun lamanya…

13
00:00:39,840 --> 00:00:40,920
UFUK YANG HILANG

14
00:00:41,000 --> 00:00:43,880
…awak dedahkan banyak idea kontroversi…

15
00:00:43,960 --> 00:00:45,040
LEBIH LAMA DARIPADA DILIHAT

16
00:00:45,120 --> 00:00:46,880
…yang kini ada asasnya.

17
00:00:48,280 --> 00:00:50,040
Saya Graham Hancock.

18
00:00:51,520 --> 00:00:54,920
Saya bukanlah ahli arkeologi atau saintis.

19
00:00:55,000 --> 00:00:56,720
Saya seorang wartawan

20
00:00:56,800 --> 00:01:00,960
dan subjek kajian saya
ialah prasejarah manusia.

21
00:01:15,040 --> 00:01:20,080
Saya mengesyaki manusia
ialah spesies yang mengalami amnesia.

22
00:01:20,880 --> 00:01:25,720
Kita lupa perkara masa lalu
yang amat penting dalam sejarah kita.

23
00:01:26,400 --> 00:01:30,400
Saya merasakan perkara penting
yang dilupakan itu

24
00:01:30,480 --> 00:01:34,480
ialah peradaban maju
yang hilang ketika Zaman Ais.

25
00:01:36,680 --> 00:01:40,840
Berdekad lamanya saya mencari bukti
peradaban yang hilang ini

26
00:01:40,920 --> 00:01:42,600
di seluruh dunia.

27
00:01:44,520 --> 00:01:48,440
Matlamat saya kini
adalah menyatukan semua petunjuk…

28
00:01:48,520 --> 00:01:51,800
Nampak sangat pelik.

29
00:01:52,800 --> 00:01:56,560
…untuk menunjukkan bukti yang mencabar
tanggapan umum tentang sejarah.

30
00:01:57,560 --> 00:02:00,440
Zamannya berlaku lebih awal. Sungguh awal.

31
00:02:01,000 --> 00:02:05,480
Binaan purba dengan kerumitan mengejutkan…

32
00:02:06,000 --> 00:02:09,480
Inilah tapak archeoastronomy
di Amerika Utara yang menakjubkan.

33
00:02:10,160 --> 00:02:14,800
…mendedahkan corak
peradaban maju prasejarah.

34
00:02:14,880 --> 00:02:16,800
Tiang ini umpama Batu Rosetta.

35
00:02:17,920 --> 00:02:21,440
Kemungkinan ketamadunan
bermula jauh lebih awal

36
00:02:21,520 --> 00:02:22,360
semakin jelas.

37
00:02:23,560 --> 00:02:27,320
Hal ini pasti akan mengubah sejarah
yang kita tahu selama ini.

38
00:02:27,400 --> 00:02:28,240
Ya.

39
00:02:30,920 --> 00:02:35,120
Sudah pasti idea ini
tak disenangi oleh golongan pakar

40
00:02:35,200 --> 00:02:39,440
yang mengatakan satu-satunya
manusia wujud ketika Zaman Ais

41
00:02:39,520 --> 00:02:41,080
hanya pemburu-pengumpul.

42
00:02:42,280 --> 00:02:47,080
Tanpa diragui,
saya musuh nombor satu ahli arkeologi.

43
00:02:47,160 --> 00:02:49,840
Kenapa tak kata,
"Tak tahu. Misteri ini sukar,"

44
00:02:49,920 --> 00:02:50,840
dan biarkan saja?

45
00:02:50,920 --> 00:02:53,920
Tugas saya adalah memberi
sudut pandang alternatif.

46
00:02:54,000 --> 00:02:57,400
Mungkin terdapat detik
yang dilupakan dalam sejarah manusia.

47
00:02:57,480 --> 00:02:59,440
Mungkin juga dek rasa tersinggung,

48
00:02:59,520 --> 00:03:02,280
angkuh dan memandang rendah
oleh ahli akademik

49
00:03:02,360 --> 00:03:04,600
menghalang kita
ambil kira kemungkinan itu?

50
00:03:05,800 --> 00:03:09,000
Saya cuba mengubah paradigma sejarah.

51
00:03:23,120 --> 00:03:28,560
DAHULU PERNAH BERLAKUNYA BANJIR

52
00:03:31,520 --> 00:03:34,880
Selama 30 tahun, saya mencari sesuatu

53
00:03:34,960 --> 00:03:37,560
yang dikatakan mustahil untuk wujud.

54
00:03:39,400 --> 00:03:45,200
Tamadun maju, lebih lama
daripada kita lenyap ditelan sejarah.

55
00:03:47,080 --> 00:03:51,200
Versi sejarah utama
mengatakan selepas berakhir Zaman Ais…

56
00:03:51,680 --> 00:03:52,960
9,600 SM

57
00:03:53,040 --> 00:03:56,200
…manusia dulu,
pemburu-pengumpul mengambil inisiatif

58
00:03:56,280 --> 00:04:00,080
secara tiba-tiba untuk bertani
dan memelihara haiwan ternakan,

59
00:04:00,160 --> 00:04:03,360
membentuk penempatan
yang berkembang menjadi bandar,

60
00:04:04,000 --> 00:04:07,720
sehingga tamadun pertama
muncul sekitar 6,000 tahun lalu.

61
00:04:07,800 --> 00:04:08,720
4,000 SM

62
00:04:10,080 --> 00:04:14,040
Namun, penemuan baharu
mencatatkan waktu yang lebih awal.

63
00:04:15,360 --> 00:04:19,160
Salah satu penemuan tersebut
didapati di Indonesia.

64
00:04:20,160 --> 00:04:22,160
LAUTAN HINDI - LAUT JAWA
MALAYSIA - SINGAPURA - MALAYSIA TIMUR

65
00:04:22,240 --> 00:04:24,560
Di pulau yang padat penduduk, Jawa…

66
00:04:24,640 --> 00:04:25,480
PULAU JAWA

67
00:04:26,480 --> 00:04:30,000
…empat jam di selatan Jakarta,
dekat Kampung Karyamukti.

68
00:04:37,000 --> 00:04:40,440
Saya datang untuk menyiasat salah satu

69
00:04:40,520 --> 00:04:43,800
penemuan arkeologi
paling kontroversi zaman ini.

70
00:04:45,040 --> 00:04:45,880
Bukti awal

71
00:04:45,960 --> 00:04:49,040
telah mengelirukan
ahli arkeologi arus perdana

72
00:04:49,120 --> 00:04:52,520
kerana ia mempersoalkan
segala yang kita ketahui

73
00:04:52,600 --> 00:04:54,280
tentang prasejarah manusia.

74
00:04:56,280 --> 00:04:58,840
Tapak ini menimbulkan
soalan yang mengganggu.

75
00:04:59,840 --> 00:05:01,920
Bagaimana jika tamadun maju

76
00:05:02,000 --> 00:05:04,640
berkembang di Indonesia ketika Zaman Ais?

77
00:05:05,760 --> 00:05:07,880
Tamadun yang ditelan sejarah

78
00:05:07,960 --> 00:05:08,960
sehingga kini.

79
00:05:12,440 --> 00:05:14,360
Inilah Gunung Padang.

80
00:05:19,040 --> 00:05:23,040
Namanya membawa maksud
gunung cahaya atau pencerahan

81
00:05:23,120 --> 00:05:24,840
dalam dialek bahasa Sunda.

82
00:05:27,440 --> 00:05:31,000
Warga tempatan mengagumi
persekitarannya yang misteri…

83
00:05:34,440 --> 00:05:38,400
dan pengunjung datang dari jauh
untuk menghormati semangat gunung.

84
00:05:40,160 --> 00:05:43,320
Mereka menyucikan diri
di mata air purba di kaki gunung…

85
00:05:45,920 --> 00:05:47,400
sebelum mendaki…

86
00:05:49,440 --> 00:05:51,120
sejauh 110 meter.

87
00:05:52,560 --> 00:05:55,400
Sukar untuk mendaki
cerun tinggi gunung itu.

88
00:05:57,400 --> 00:05:59,920
Namun, berbaloi apabila mencapai puncak.

89
00:06:05,200 --> 00:06:09,160
Gunung Padang
tak seperti tempat lain di Bumi.

90
00:06:17,280 --> 00:06:21,600
Selama ini, ahli arkeologi menyangka
ia hanyalah bukit di dalam hutan.

91
00:06:23,240 --> 00:06:25,320
Ada masalah dengan pendapat itu.

92
00:06:26,720 --> 00:06:30,000
Di puncak, terdapat blok batu
bertaburan di seluruh landskap.

93
00:06:37,920 --> 00:06:41,880
Kepingan batu heksagon yang ganjil
berselerak di merata tempat.

94
00:06:46,480 --> 00:06:47,720
Beribu-ribu.

95
00:06:48,680 --> 00:06:49,840
Sungguh mengagumkan.

96
00:06:51,600 --> 00:06:55,280
Cuma bukan asing lagi
di landskap gunung berapi Indonesia

97
00:06:55,360 --> 00:06:58,120
dengan blok begini biasa
terbentuk secara semula jadi.

98
00:07:00,120 --> 00:07:02,160
Ia dipanggil sendian turus

99
00:07:02,240 --> 00:07:05,880
dan terhasil apabila
batu gunung berapi iaitu basalt,

100
00:07:05,960 --> 00:07:08,320
menyejuk dan merekah kepada bentuk jelas.

101
00:07:11,160 --> 00:07:14,040
Sekali pandang,
teres terbuka ini boleh disangka

102
00:07:14,120 --> 00:07:16,680
pembentukan semula jadi
batu gunung berapi,

103
00:07:16,760 --> 00:07:20,040
itulah sebabnya ahli arkeologi
lewat untuk menyiasatnya.

104
00:07:21,000 --> 00:07:24,440
Apabila dilihat lebih dekat, semakin jelas

105
00:07:24,520 --> 00:07:28,600
batu-batu ini telah dipotong,
digunakan semula sebagai bahan binaan

106
00:07:28,680 --> 00:07:30,440
dan disusun oleh manusia.

107
00:07:33,400 --> 00:07:35,920
Antara batu-batu yang jatuh itu,

108
00:07:36,000 --> 00:07:39,520
kesan struktur diperhatikan
jelas kelihatan di seluruh bukit.

109
00:07:40,320 --> 00:07:47,120
Busut, bilik segi empat tepat
dan tembok panjang

110
00:07:48,200 --> 00:07:50,440
di teres yang disusun dengan teliti,

111
00:07:52,520 --> 00:07:54,280
jelas sekali buatan manusia.

112
00:07:58,360 --> 00:08:02,920
Apabila ahli arkeologi, Ali Akbar
dan pasukannya mengkaji pada 2012,

113
00:08:03,960 --> 00:08:06,200
mereka mengandaikan binaan di bukit ini

114
00:08:06,280 --> 00:08:09,520
pasti terbukti berusia
kurang daripada 2,500 tahun.

115
00:08:10,800 --> 00:08:12,800
Kami tak tahu
pentarikhan mutlak di tapak ini.

116
00:08:12,880 --> 00:08:13,880
UNIVERSITI INDONESIA

117
00:08:13,960 --> 00:08:18,600
Tapak ini telah ditinggalkan
sekian lama dan mungkin dilupakan.

118
00:08:19,840 --> 00:08:24,120
Pasukan itu juga menganggap
jurubina purba Gunung Padang

119
00:08:24,200 --> 00:08:27,640
telah menemui blok turus wujud
secara semula jadi di tapak.

120
00:08:28,800 --> 00:08:31,240
Namun, mereka mendapati sesuatu yang aneh.

121
00:08:33,480 --> 00:08:37,960
Sendi turus diimport dari wilayah lain,

122
00:08:38,039 --> 00:08:39,360
dari lokasi lain.

123
00:08:40,320 --> 00:08:45,919
Maka setiap satu daripada blok ini,
sehingga 50,000 daripadanya,

124
00:08:46,000 --> 00:08:50,000
setiap satu seberat suku tan,
telah dibawa ke atas bukit ini.

125
00:08:52,720 --> 00:08:55,200
Apabila pasukan Dr. Akbar meninjau tapak,

126
00:08:55,840 --> 00:08:59,040
mereka segera
menjumpai bukti kehadiran manusia

127
00:08:59,600 --> 00:09:03,640
pada lapisan budaya,
tapi bukan di tempat yang dijangka.

128
00:09:05,200 --> 00:09:09,680
Kami amat terkejut tapak ini
mengandungi dua lapisan budaya.

129
00:09:11,480 --> 00:09:15,600
Lapisan pertama pada permukaan
dari tahun 500 SM.

130
00:09:16,120 --> 00:09:17,320
500 SEBELUM MASIHI

131
00:09:17,400 --> 00:09:19,080
Namun pada kedalaman empat meter,

132
00:09:19,160 --> 00:09:21,480
kami jumpa satu lagi lapisan budaya.

133
00:09:22,320 --> 00:09:25,360
Dari tahun 5,200 SM.

134
00:09:25,440 --> 00:09:28,680
5,200 SEBELUM MASIHI

135
00:09:29,280 --> 00:09:31,800
Amat mengejutkan. Kami tak sangka.

136
00:09:32,920 --> 00:09:34,000
Usianya amat tua.

137
00:09:37,840 --> 00:09:39,720
Pada 7,000 tahun lalu,

138
00:09:39,800 --> 00:09:42,520
jauh daripada pembinaan
skala besar-besaran,

139
00:09:43,200 --> 00:09:45,840
tiada bukti penduduk rantau ini

140
00:09:45,920 --> 00:09:48,640
lebih daripada sekadar pemburu-pengumpul.

141
00:09:51,080 --> 00:09:54,400
Apakah yang mendorong mereka
mencurahkan usaha besar

142
00:09:54,480 --> 00:09:56,200
dan membawa batu blok ke sini?

143
00:10:00,680 --> 00:10:03,800
Saya tak begitu pasti
tentang fungsi tapak ini.

144
00:10:03,880 --> 00:10:09,640
Namun, kami masih tak menemukan
rangka atau tulang manusia,

145
00:10:09,720 --> 00:10:11,760
maka ini bukan tempat pengebumian.

146
00:10:12,680 --> 00:10:15,840
Mungkin untuk keraian atau upacara.

147
00:10:18,840 --> 00:10:22,560
Kami berdepan dengan misteri.
Misteri yang harus dirungkai.

148
00:10:26,760 --> 00:10:31,280
Satu lagi kajian yang menggali
lebih dalam di tapak ini

149
00:10:31,360 --> 00:10:36,240
mendedahkan ada kemungkinan baharu
yang perlu difahami para penyelidik.

150
00:10:38,000 --> 00:10:40,040
Mungkin mereka berdepan

151
00:10:40,120 --> 00:10:43,360
dengan hasil ketamadunan
yang lenyap ditelan sejarah.

152
00:10:46,960 --> 00:10:50,920
Dr. Danny Hilman Natawidjaja
menuntut di Caltech,

153
00:10:51,000 --> 00:10:54,640
tapi kini bekerja untuk
Pusat Kajian Geoteknologi Indonesia.

154
00:10:56,920 --> 00:11:00,960
Sebagai ahli geologi,
Dr. Hilman tahu ada sesuatu yang aneh

155
00:11:01,040 --> 00:11:02,240
tentang Gunung Padang.

156
00:11:05,680 --> 00:11:09,440
Apabila meneroka tapak,
dia mendapati blok turus basalt

157
00:11:09,520 --> 00:11:11,760
bukan sekadar melitupi bukit itu.

158
00:11:13,640 --> 00:11:16,080
Malah mengelilingi cerun berteres

159
00:11:17,800 --> 00:11:20,880
meliputi sekurang-kurangnya 37 ekar.

160
00:11:24,040 --> 00:11:27,080
Bahagian terbuka di antara dua teres ini

161
00:11:27,160 --> 00:11:29,520
kelihatan seperti tembok penahan.

162
00:11:30,400 --> 00:11:34,240
Ada ahli arkeologi berpendapat
pembentukan ini semula jadi.

163
00:11:34,320 --> 00:11:35,720
Batu ini semula jadi,

164
00:11:35,800 --> 00:11:38,800
tapi menurut mereka,
seluruh binaan ini semula jadi juga.

165
00:11:38,880 --> 00:11:41,880
Memang betul,
tapi kedudukannya bukan semula jadi.

166
00:11:41,960 --> 00:11:43,280
PAKAR GEOLOGI

167
00:11:43,360 --> 00:11:45,640
- Malah biasanya tegak.
- Ya, tegak.

168
00:11:45,720 --> 00:11:47,520
- Betul.
- Batu ini pula melintang.

169
00:11:47,600 --> 00:11:49,720
- Tak terpotong begini.
- Ya.

170
00:11:49,800 --> 00:11:51,920
Semua batu di sini dipotong
satu atau 1.5 meter.

171
00:11:52,000 --> 00:11:52,840
Betul.

172
00:11:54,400 --> 00:11:57,560
Dr. Hilman juga mendapati
ada sesuatu yang luar biasa

173
00:11:58,880 --> 00:12:00,360
di celah-celah batu.

174
00:12:01,280 --> 00:12:04,720
Pada kedudukan biasa,
tiada jisim tanah di antaranya.

175
00:12:05,280 --> 00:12:06,680
Kedudukannya amat rapat.

176
00:12:08,640 --> 00:12:12,160
Namun, di celah batu turus ini,
terdapat mortar

177
00:12:12,240 --> 00:12:15,960
- yang memegangnya seperti simen.
- Ya.

178
00:12:16,040 --> 00:12:19,240
Ketebalan sekitar 5 cm dan amat konsisten.

179
00:12:19,320 --> 00:12:22,320
Ya, mereka meratakan blok binaan

180
00:12:22,400 --> 00:12:26,120
dengan meletakkan mortar di celah-celah.
Sudah pasti dibuat manusia

181
00:12:26,200 --> 00:12:28,120
- dalam proses pembinaan.
- Ya.

182
00:12:31,960 --> 00:12:33,480
Danny mula menyiasat

183
00:12:33,560 --> 00:12:35,960
dan kejutan mula muncul.

184
00:12:37,880 --> 00:12:42,360
Dr. Hilman mula menyedarinya
semasa data disatukan

185
00:12:43,000 --> 00:12:46,200
iaitu Gunung Padang
lebih daripada sekadar bukit.

186
00:12:50,760 --> 00:12:53,880
Ini ialah tapak purba Gunung Padang.

187
00:12:55,280 --> 00:12:57,880
Terdapat tangga di bahagian utara

188
00:12:57,960 --> 00:12:59,720
yang setinggi lebih 90 meter

189
00:12:59,800 --> 00:13:02,320
yang mencapai teres pertama daripada lima.

190
00:13:03,800 --> 00:13:09,280
Di kawasan sekitar 150 meter panjang
dan 40 meter lebar,

191
00:13:10,920 --> 00:13:15,840
seluruh bukit ini dikelilingi
oleh tembok penahan turus basalt.

192
00:13:17,280 --> 00:13:20,120
Menggunakan kira-kira 50,000 blok,

193
00:13:20,200 --> 00:13:22,840
projek transformasi tanah yang besar ini

194
00:13:22,920 --> 00:13:24,880
menggambarkan bukit gunung berapi

195
00:13:24,960 --> 00:13:28,600
boleh dilihat sebagai piramid bertangga.

196
00:13:34,280 --> 00:13:36,560
Semua ini teres buatan manusia.

197
00:13:36,640 --> 00:13:37,480
Ya.

198
00:13:38,000 --> 00:13:40,920
Bukan bentuk piramid yang sama

199
00:13:41,000 --> 00:13:43,760
seperti piramid Mayan atau Giza.

200
00:13:43,840 --> 00:13:48,560
Tak, tapi gambaran sama
dengan bentuk piramid berteres.

201
00:13:48,640 --> 00:13:50,680
- Ya, dengan ciri bulatan.
- Betul.

202
00:13:52,160 --> 00:13:55,040
Ada persoalan tentang definisi.
Apakah piramid?

203
00:13:55,120 --> 00:13:59,280
Kita anggap ia struktur meninggi
dalam teres-teres menuju puncak

204
00:13:59,360 --> 00:14:01,880
dan itulah yang dapat dilihat
pada Gunung Padang.

205
00:14:03,760 --> 00:14:07,960
Hakikat bahawa piramid purba wujud di sini

206
00:14:08,040 --> 00:14:12,280
boleh mengubah pengetahuan kita
tentang kemampuan nenek moyang kita.

207
00:14:14,080 --> 00:14:18,440
Pakar arkeologi percaya
bahawa piramid tertua di dunia

208
00:14:18,520 --> 00:14:21,520
berusia sekitar 4,700 tahun lalu.

209
00:14:22,680 --> 00:14:25,160
Lokasinya bukan di Mesir, tapi Peru.

210
00:14:25,240 --> 00:14:26,800
KOTA SUCI CARAL-SUPE
PERU

211
00:14:26,880 --> 00:14:30,800
Namun, Dr. Hilman menemukan bukti
Gunung Padang mungkin lebih tua.

212
00:14:33,200 --> 00:14:34,960
Berapa usia piramid ini sebenarnya?

213
00:14:35,920 --> 00:14:38,920
Siapa yang bina? Mengapa?

214
00:14:44,240 --> 00:14:46,080
Dr. Hilman dan pasukannya

215
00:14:46,160 --> 00:14:49,840
menggunakan teknologi
yang biasa dalam tinjauan geologi

216
00:14:49,920 --> 00:14:52,840
untuk mencari jawapan
di dalam struktur piramid.

217
00:14:53,960 --> 00:14:56,400
Kami ada tiga kaedah.

218
00:14:56,480 --> 00:14:59,800
- GPR.
- Ya, radar penembus tanah.

219
00:14:59,880 --> 00:15:02,160
- Radar penembus tanah.
- Ya.

220
00:15:02,240 --> 00:15:05,000
- Tomografi kerintangan.
- Ya.

221
00:15:05,080 --> 00:15:07,160
Juga tomografi seismik.

222
00:15:09,480 --> 00:15:13,840
Sebelum ini, ahli arkeologi telah menggali
di tapak sedalam beberapa meter

223
00:15:13,920 --> 00:15:16,440
dan di beberapa parit terasing.

224
00:15:17,880 --> 00:15:20,760
Teknologi baharu ini
dapat meliputi kawasan lebih luas…

225
00:15:21,280 --> 00:15:22,840
- 30 meter, ya.
- 30 meter.

226
00:15:23,400 --> 00:15:24,800
…dan jauh lebih dalam.

227
00:15:25,640 --> 00:15:29,000
Kami akan guna radar penembus tanah,

228
00:15:29,080 --> 00:15:30,400
tinjauan GPR.

229
00:15:31,360 --> 00:15:33,200
Radar penembus tanah

230
00:15:33,280 --> 00:15:36,000
mengeluarkan gelombang radio
ke dalam tanah.

231
00:15:36,680 --> 00:15:41,880
Apabila terkena sesuatu, gelombang
dipantul semula, data direkod dan dikaji.

232
00:15:43,440 --> 00:15:49,160
Kami pilih frekuensi 40 megahertz
untuk penembusan 30 meter.

233
00:15:51,840 --> 00:15:54,120
Okey, mari mulakan.

234
00:16:06,440 --> 00:16:10,600
Semakin banyak yang Dr. Hilman
dan pasukannya pelajari daripada imbasan,

235
00:16:10,680 --> 00:16:12,680
misteri semakin gempar.

236
00:16:14,280 --> 00:16:17,280
Sifat struktur di bawah tanah
menjadi semakin rumit.

237
00:16:17,360 --> 00:16:19,480
Tiang turus basalt sentiasa ada

238
00:16:19,560 --> 00:16:21,200
dijadikan bahan binaan.

239
00:16:22,880 --> 00:16:27,880
Tomografi seismik telah mendedahkan
satu tempat yang menarik

240
00:16:27,960 --> 00:16:29,400
jauh di dalam bukit.

241
00:16:30,840 --> 00:16:34,640
Pecutan seismik di sini
sekitar 200 meter sesaat.

242
00:16:34,720 --> 00:16:37,680
Baiklah. Apakah maksudnya?

243
00:16:38,680 --> 00:16:39,720
Ada ruang kosong.

244
00:16:39,800 --> 00:16:41,400
TEROWONG/RUANG

245
00:16:41,480 --> 00:16:43,720
- Ruang yang kosong.
- Kosong.

246
00:16:43,800 --> 00:16:46,200
Awak boleh tahu bentuk ruang kosong itu?

247
00:16:46,280 --> 00:16:48,440
Ya, seperti yang dilihat,
bentuknya segi empat tepat.

248
00:16:48,520 --> 00:16:50,000
- Segi empat tepat.
- Ya.

249
00:16:50,080 --> 00:16:51,920
- Kedudukan ini betul-betul…
- Ya.

250
00:16:52,000 --> 00:16:54,160
- …di tengah tapak ini…
- Ya.

251
00:16:55,320 --> 00:16:57,960
…di bawah Teres Satu juga ada satu ruang…

252
00:16:58,040 --> 00:17:00,120
RUANG
DINDING PALSU

253
00:17:00,200 --> 00:17:02,280
- Ya.
- …bersambung ke ruang ini

254
00:17:02,360 --> 00:17:04,160
di bawah teres kedua.

255
00:17:07,360 --> 00:17:09,920
Dr. Hilman dan pasukannya menemukan

256
00:17:10,720 --> 00:17:14,040
sekurang-kurangnya tiga ruang
segi empat tepat yang besar.

257
00:17:14,720 --> 00:17:17,200
Satu daripada kedalaman sepuluh meter,

258
00:17:17,280 --> 00:17:19,720
mungkin laluan masuk

259
00:17:19,800 --> 00:17:23,680
yang memiliki terowong masuk
menuju ruang utama yang lebih besar.

260
00:17:24,960 --> 00:17:28,440
Satu lagi laluan menghubungkan
ruang yang ketiga,

261
00:17:28,520 --> 00:17:30,520
sekitar 20 hingga 30 meter dalam.

262
00:17:31,319 --> 00:17:35,040
Ketiga-tiganya terletak
di sepanjang paksi pusat tapak tersebut.

263
00:17:37,400 --> 00:17:40,440
Saya amat tertarik dengan ruang-ruang ini.

264
00:17:40,520 --> 00:17:43,200
Saya sangat berharap ahli arkeologi

265
00:17:43,280 --> 00:17:44,840
dapat ekskavasi tapak ini.

266
00:17:44,920 --> 00:17:47,640
Apabila melihat ruang ini…

267
00:17:47,720 --> 00:17:48,880
- Ya.
- …ketiga-tiganya,

268
00:17:49,600 --> 00:17:51,600
kami berasa kagum.

269
00:17:55,000 --> 00:17:57,480
Awak sudah temukan sesuatu yang penting.

270
00:17:57,560 --> 00:17:59,640
- Ya.
- Tiada keraguan lagi.

271
00:17:59,720 --> 00:18:00,600
Ya.

272
00:18:04,840 --> 00:18:09,240
Namun, bagi sejarawan dan ahli arkeologi
yang mula-mula ekskavasi tapak ini,

273
00:18:09,320 --> 00:18:12,560
penemuan Dr. Hilman tak masuk akal.

274
00:18:15,760 --> 00:18:18,560
Garis masa sejarah manusia
yang diterima pakai

275
00:18:18,640 --> 00:18:20,760
mengatakan bahawa puak pemburu-pengumpul

276
00:18:20,840 --> 00:18:23,600
tinggal di puncak bukit
sekitar 7,000 tahun lalu…

277
00:18:23,680 --> 00:18:25,160
5,200 SEBELUM MASIHI

278
00:18:25,240 --> 00:18:28,080
…seharusnya tak mampu membuat binaan

279
00:18:28,160 --> 00:18:30,440
dengan saiz sebesar dan serumit ini.

280
00:18:31,680 --> 00:18:33,600
Akan tetapi, ia wujud.

281
00:18:36,400 --> 00:18:38,800
Misteri yang meminta untuk dibongkar.

282
00:18:42,840 --> 00:18:46,000
Untuk menentukan tarikh pada "bukit" ini,

283
00:18:46,680 --> 00:18:50,080
Dr. Hilman dan pasukannya
menggunakan satu lagi alatan,

284
00:18:51,480 --> 00:18:52,400
penggerudian teras.

285
00:18:56,400 --> 00:19:01,640
Seperti dijangka, sampel dua lapisan
yang teratas bertarikh 3,000 tahun lalu…

286
00:19:01,720 --> 00:19:03,880
1,000 SEBELUM MASIHI

287
00:19:03,960 --> 00:19:06,120
…sekitar 8,000 tahun lalu.

288
00:19:06,200 --> 00:19:07,240
6,000 SEBELUM MASIHI

289
00:19:07,760 --> 00:19:12,040
Namun, apabila menggali sedalam
15 meter iaitu sekitar 50 kaki,

290
00:19:12,120 --> 00:19:14,520
mereka menjumpai sesuatu
yang tak dijangka.

291
00:19:15,480 --> 00:19:17,000
6,000 SEBELUM MASIHI

292
00:19:17,080 --> 00:19:22,080
Bahagian yang dibentuk
sekitar 11,600 tahun lalu…

293
00:19:22,160 --> 00:19:24,040
9,600 SEBELUM MASIHI

294
00:19:24,120 --> 00:19:28,320
…menunjukkan usia tapak ini
pada penghujung Zaman Ais.

295
00:19:31,680 --> 00:19:34,880
Penemuan Dr. Hilman tak terhenti di situ.

296
00:19:35,720 --> 00:19:41,560
Semakin dalam sekitar 30 meter,
dia mendapati lapisan terawal pembinaan.

297
00:19:41,640 --> 00:19:44,000
Mari cuba tarikhkan
bila struktur ini dibentuk.

298
00:19:44,080 --> 00:19:47,040
Okey. Lapisan empat
mungkin sebelum 20,000 SM.

299
00:19:47,120 --> 00:19:49,120
- Mungkin lebih awal.
- Sangat tua.

300
00:19:49,720 --> 00:19:52,800
Teras gerudi mengorek bahan boleh ditarikh

301
00:19:52,880 --> 00:19:56,000
sejauh 24,000 tahun yang lalu.

302
00:19:56,080 --> 00:19:59,360
22,000 SM

303
00:19:59,440 --> 00:20:03,840
Bahan organik jelas dikaitkan dengan
unsur struktur binaan yang tertanam.

304
00:20:05,480 --> 00:20:08,520
Saya dan Danny berasa yakin,

305
00:20:08,600 --> 00:20:11,960
Gunung Padang memiliki
asal usul purba yang lama terbentuk.

306
00:20:16,200 --> 00:20:20,000
Penemuan Danny amat luar biasa
dan mengejutkan.

307
00:20:21,200 --> 00:20:24,880
Ahli arkeologi
sudah sekian lama mengatakan

308
00:20:24,960 --> 00:20:28,720
tiada binaan skala besar
dibina di mana-mana Asia Tenggara

309
00:20:28,800 --> 00:20:30,840
sehinggalah 4,000 tahun lalu.

310
00:20:36,160 --> 00:20:39,320
Pentarikhan struktur ini
meletakkan ia pada Zaman Ais.

311
00:20:39,400 --> 00:20:42,080
Saya rasa sangat teruja.

312
00:20:42,160 --> 00:20:43,600
- Ya.
- Saya tertanya-tanya

313
00:20:43,680 --> 00:20:47,040
sekiranya ruang tersebut
mengandungi bukti atau maklumat

314
00:20:47,120 --> 00:20:49,000
yang mungkin memberi petunjuk…

315
00:20:49,080 --> 00:20:51,480
- Ya.
- …dalam pencarian tamadun hilang saya.

316
00:20:51,560 --> 00:20:55,440
- Kita tahu serba sedikit tentang sejarah.
- Ya.

317
00:20:55,520 --> 00:20:57,720
Saya rasa kita terlepas
sesuatu yang besar di sini.

318
00:21:00,840 --> 00:21:04,360
Idea ini sukar diterima
oleh arkeologi arus perdana.

319
00:21:04,920 --> 00:21:07,760
Tanggapan mengatakan
ia struktur buatan manusia

320
00:21:07,840 --> 00:21:10,240
tak pernah dicabar oleh sesiapa.

321
00:21:10,840 --> 00:21:14,360
Namun, mereka sukar untuk menerima

322
00:21:14,440 --> 00:21:18,120
bahawa asal binaan ini
mungkin sejak 24,000 tahun yang lalu.

323
00:21:20,360 --> 00:21:22,120
Semasa Zaman Ais terakhir.

324
00:21:32,920 --> 00:21:35,840
Golongan sarjana sukar untuk menerimanya

325
00:21:35,920 --> 00:21:38,760
kerana Zaman Ais ialah waktu yang istimewa

326
00:21:40,000 --> 00:21:42,320
dan dunia juga sungguh berbeza.

327
00:21:45,760 --> 00:21:50,760
Ketika 20,000 tahun lalu,
Bumi tak kelihatan seperti kini.

328
00:21:50,840 --> 00:21:53,480
Pulau Jawa masih belum terbentuk.

329
00:21:54,880 --> 00:21:59,600
Kedudukannya ialah paling selatan
di benua Asia Tenggara.

330
00:21:59,680 --> 00:22:02,800
Benua yang digelar Sundaland
oleh ahli geologi.

331
00:22:05,840 --> 00:22:07,800
Ketika Zaman Ais terakhir,

332
00:22:07,880 --> 00:22:13,480
paras air laut sekitar 120 meter,
lebih rendah daripada sekarang.

333
00:22:14,840 --> 00:22:15,680
JAWA

334
00:22:15,760 --> 00:22:19,640
Laut Jawa waktu ini
sebenarnya kawasan tanah yang luas

335
00:22:19,720 --> 00:22:22,080
menjangkau keluar dari tanah besar Asia.

336
00:22:22,920 --> 00:22:27,160
Sundaland terdiri daripada kawasan
seluar 180,000 km persegi

337
00:22:28,160 --> 00:22:29,000
22,000 SM

338
00:22:29,080 --> 00:22:32,280
…sekitar seluas saiz barat AS.

339
00:22:32,360 --> 00:22:34,800
Seluruh kawasan sub-benua.

340
00:22:34,880 --> 00:22:36,240
LAUTAN HINDI - TELUK BENGAL

341
00:22:38,560 --> 00:22:43,600
Puak pemburu-pengumpul hidup
dengan baik kerana hidupan liar Sundaland

342
00:22:43,680 --> 00:22:48,760
selama 45,000 lalu,
malah mungkin lebih daripada itu.

343
00:22:50,600 --> 00:22:54,360
Kenapa budaya yang lebih berteknologi

344
00:22:54,440 --> 00:22:56,040
tak boleh wujud di sini juga?

345
00:22:57,880 --> 00:23:02,440
Di dunia yang dingin dan mencabar,
tanah luas Asia Tenggara

346
00:23:02,520 --> 00:23:05,640
mungkin antara tempat
yang hangat yang sesuai

347
00:23:05,720 --> 00:23:08,320
untuk manusia peradaban awal dapat cuba

348
00:23:08,400 --> 00:23:11,280
membangunkan tamadun
yang maju dan canggih.

349
00:23:13,160 --> 00:23:15,640
Saya rasa pembina di Gunung Padang

350
00:23:15,720 --> 00:23:17,880
berkongsi dengan pemburu-pengumpul

351
00:23:17,960 --> 00:23:20,520
yang sememangnya wujud
secara meluas ketika itu.

352
00:23:25,600 --> 00:23:27,560
Idea itu bukanlah tak munasabah.

353
00:23:28,800 --> 00:23:32,360
Malah hari ini,
negara paling maju teknologi

354
00:23:32,440 --> 00:23:36,360
wujud seiring dengan pemburu-pengumpul
seperti Puak San di Namibia

355
00:23:37,080 --> 00:23:38,840
atau Puak Lacandon di Mexico

356
00:23:40,120 --> 00:23:42,480
atau Kazakh di Mongolia.

357
00:23:43,880 --> 00:23:47,040
Budaya dan tahap pembangunan yang berbeza

358
00:23:47,600 --> 00:23:49,720
sentiasa wujud seiring satu sama lain.

359
00:23:51,000 --> 00:23:52,680
Gunung Padang menunjukkan

360
00:23:52,760 --> 00:23:57,560
beberapa budaya sekitar Pentas Sunda

361
00:23:57,640 --> 00:24:01,760
mampu membina struktur megalitik gergasi.

362
00:24:05,320 --> 00:24:09,080
Struktur yang dibina khusus
menggunakan blok turus basalt.

363
00:24:11,240 --> 00:24:14,800
Saya pernah melihat
gaya binaan ini di bahagian lain dunia

364
00:24:16,480 --> 00:24:21,800
di sebuah Kepulauan Pasifik Pohnpei,
di tapak bernama Nan Madol.

365
00:24:23,600 --> 00:24:27,160
Ia turut dibina menggunakan
blok basalt gunung berapi

366
00:24:27,240 --> 00:24:30,640
yang disusun bertindih
sama seperti Gunung Padang.

367
00:24:32,400 --> 00:24:34,880
Ahli arkeologi percaya kebanyakan binaan

368
00:24:34,960 --> 00:24:39,240
yang dilihat di Nan Madol hari ini
bertarikh sekitar 900 tahun lalu

369
00:24:39,320 --> 00:24:42,040
semasa batu blok diambil
di pulau bersebelahan.

370
00:24:44,080 --> 00:24:46,880
Namun ketika eksplorasi sebelum ini,

371
00:24:46,960 --> 00:24:52,320
saya mendapati tiang besarnya
menjangkau lebih garis air

372
00:24:53,920 --> 00:24:56,800
menunjukkan versi lebih awal
mungkin telah dibina

373
00:24:56,880 --> 00:25:00,400
semasa paras air lebih rendah
ketika Zaman Ais terakhir.

374
00:25:03,920 --> 00:25:05,560
Mungkinkah jurubina Gunung Padang

375
00:25:05,640 --> 00:25:08,880
berjaya merentas
Pasifik Selatan ke Micronesia?

376
00:25:10,840 --> 00:25:13,240
Jika benar, apa terjadi kepada mereka?

377
00:25:17,360 --> 00:25:20,360
Saya percaya perkara ini
ada kaitan dengan peristiwa

378
00:25:20,920 --> 00:25:23,080
sekitar 12,800 tahun lalu

379
00:25:23,640 --> 00:25:28,440
semasa Zaman Ais
tiba-tiba berubah secara mengejut.

380
00:25:30,400 --> 00:25:34,480
Suhu semakin meningkat
untuk jangka masa yang panjang.

381
00:25:35,440 --> 00:25:38,160
Tiba-tiba, dua perkara berlaku
pada masa yang sama.

382
00:25:38,240 --> 00:25:40,640
Pertama, suhu global menjunam

383
00:25:40,720 --> 00:25:43,440
ke paras kemuncak Zaman Ais

384
00:25:43,520 --> 00:25:46,320
dan terjadi dalam semalaman.

385
00:25:47,320 --> 00:25:51,560
Kedua, ada kenaikan paras laut
yang tak dapat dijelaskan.

386
00:25:52,960 --> 00:25:58,560
Biasanya semasa Zaman Ais,
ketika tiba waktu beku,

387
00:25:58,640 --> 00:26:02,080
anda tak menjangka sejumlah besar air
masuk ke dalam laut

388
00:26:02,160 --> 00:26:04,320
kerana air tersebut telah menjadi ais.

389
00:26:06,240 --> 00:26:09,240
Peristiwa banjir besar terjadi.

390
00:26:09,960 --> 00:26:16,720
Antara 12,800 dan 11,600 tahun lalu,
paras laut dunia meningkat mengejut…

391
00:26:16,800 --> 00:26:17,640
9,600 SM

392
00:26:17,720 --> 00:26:21,560
…dalam banjir besar berturutan
satu demi satu.

393
00:26:21,640 --> 00:26:24,760
Lama-kelamaan, benua besar Sundaland

394
00:26:24,840 --> 00:26:27,920
ditelan laut, menjadi dunia yang lenyap.

395
00:26:30,400 --> 00:26:32,240
Hal ini mendorong soalan jelas.

396
00:26:32,840 --> 00:26:37,440
Mungkin ada lagi kuil
dan binaan di Laut Jawa

397
00:26:37,520 --> 00:26:39,080
menunggu untuk ditemukan?

398
00:26:42,120 --> 00:26:45,720
Tiada sesiapa tahu apa yang lenyap
akibat kenaikan paras air laut.

399
00:26:58,240 --> 00:27:02,640
Zaman banjir besar ini
pasti menimbulkan trauma kepada manusia.

400
00:27:04,600 --> 00:27:06,760
Malah, ada testimoni mengatakannya.

401
00:27:09,120 --> 00:27:12,600
Hampir setiap budaya kuno
menyebut tentang banjir besar

402
00:27:12,680 --> 00:27:14,120
yang menelan Bumi.

403
00:27:14,840 --> 00:27:16,080
Di Indonesia,

404
00:27:16,160 --> 00:27:19,760
Puak Batak ada versi tersendiri
mitos banjir global ini.

405
00:27:21,680 --> 00:27:23,280
TUHAN PENCIPTA

406
00:27:24,920 --> 00:27:28,680
Suatu ketika dahulu,
Bumi menjadi tua dan kotor.

407
00:27:29,640 --> 00:27:32,920
Maka Dewa Pencipta Debata,
menghantar banjir besar

408
00:27:33,000 --> 00:27:35,240
untuk membersihkan Bumi daripada hidupan.

409
00:27:36,800 --> 00:27:40,160
Pasangan manusia terakhir berlindung
di gunung tertinggi.

410
00:27:40,920 --> 00:27:43,560
Semasa air hampir menenggelamkan mereka,

411
00:27:43,640 --> 00:27:46,000
Dewa bertaubat
daripada memusnahkan manusia.

412
00:27:47,240 --> 00:27:49,200
Dia mencipta segumpal tanah,

413
00:27:49,800 --> 00:27:53,120
meletakkannya di atas banjir
lalu membentuk pulau Indonesia

414
00:27:54,000 --> 00:27:55,760
dan pasangan itu terselamat.

415
00:27:57,240 --> 00:28:01,240
Pasangan itu beranak-pinak
dan membentuk populasi Bumi semula

416
00:28:01,320 --> 00:28:03,760
lalu menjadi nenek moyang Puak Batak.

417
00:28:06,640 --> 00:28:11,080
Inilah kisah kiamat purba
yang didengari berulang kali

418
00:28:11,160 --> 00:28:16,360
dalam tradisi dari seluruh dunia,
diturunkan selama beribu-ribu tahun.

419
00:28:17,000 --> 00:28:19,640
Dalam Bible, menyebut tentang Noah.

420
00:28:20,440 --> 00:28:24,160
Kisah rakyat India juga
menceritakan seorang nelayan, Manu,

421
00:28:24,240 --> 00:28:27,560
terselamat daripada bah besar
setelah diberi amaran dewa.

422
00:28:28,360 --> 00:28:34,760
Dari Sumeria hingga Babylon,
orang Yunani purba dan China,

423
00:28:35,440 --> 00:28:38,080
semua mempunyai versi yang serupa.

424
00:28:38,680 --> 00:28:41,160
Tanggapan kononnya
semua kisah ini kebetulan

425
00:28:41,240 --> 00:28:44,880
dan dicipta bebas oleh budaya tertentu
adalah tak munasabah.

426
00:28:47,600 --> 00:28:51,320
Semua cerita ini mungkin mengisahkan

427
00:28:51,400 --> 00:28:53,720
cerita yang diperturunkan setiap generasi

428
00:28:53,800 --> 00:28:55,360
yang terselamat.

429
00:28:55,440 --> 00:28:57,280
Ya. Peristiwa bencana besar dunia

430
00:28:57,360 --> 00:28:59,920
- melibatkan paras air naik pantas…
- Ya.

431
00:29:00,000 --> 00:29:03,960
…memang berlaku dan tiba-tiba
banjir besar seluruh dunia

432
00:29:04,040 --> 00:29:07,040
bukan lagi sekadar mitos,
tapi menjadi satu memori.

433
00:29:07,120 --> 00:29:08,640
- Ya.
- Kisah peristiwa sebenar.

434
00:29:11,640 --> 00:29:14,640
Saya kagum dengan sejarah purba Indonesia

435
00:29:15,560 --> 00:29:18,960
dan sejarah mula terpampang
untuk kita di Gunung Padang.

436
00:29:19,880 --> 00:29:21,880
Namun, menurut cara arkeologi,

437
00:29:21,960 --> 00:29:25,600
pasti terdapat tentangan
terhadap bukti baharu

438
00:29:25,680 --> 00:29:27,080
dan perkara itu bermasalah

439
00:29:27,160 --> 00:29:29,360
kerana sains patut
terbuka untuk bukti baharu

440
00:29:29,440 --> 00:29:31,480
dan sedia mengubah tanggapan

441
00:29:31,560 --> 00:29:34,600
apabila bukti baharu
mencadangkan ia harus diubah.

442
00:29:35,560 --> 00:29:38,720
Apakah reaksi yang awak terima
daripada rakan arkeologi?

443
00:29:38,800 --> 00:29:41,440
- Mereka masih tak terima.
- Ya.

444
00:29:41,520 --> 00:29:43,760
Saya kesal kerana ahli arkeologi

445
00:29:43,840 --> 00:29:47,040
atau penyelidik berhenti mengkaji.

446
00:29:47,600 --> 00:29:51,240
Menyedihkan kerana paling tidak,
ada misteri menarik di sini

447
00:29:51,320 --> 00:29:53,600
dan ahli arkeologi patut beri perhatian.

448
00:29:53,680 --> 00:29:56,800
Kalau kami dapat buktikan dengan jelas,

449
00:29:56,880 --> 00:30:01,880
terima adanya tamadun maju manusia
sebelum 11,000 SM,

450
00:30:01,960 --> 00:30:03,200
penemuan itu satu langkah besar.

451
00:30:06,240 --> 00:30:07,360
Saya telah berhujah

452
00:30:07,440 --> 00:30:11,200
bahawa bencana besar global terjadi
pada 12,500 tahun lalu

453
00:30:12,800 --> 00:30:14,720
yang memusnahkan hampir semua hidupan.

454
00:30:15,680 --> 00:30:19,160
Kita hanya teringat memori kelam…

455
00:30:23,200 --> 00:30:25,680
yang diabaikan, "Tak, itu bukan memori.

456
00:30:26,440 --> 00:30:29,080
Hanya kisah rakyat.
Mitos dan tradisi semata-mata."

457
00:30:29,960 --> 00:30:31,200
Saya rasa ia memori.

458
00:30:31,280 --> 00:30:33,720
Memori sebenarnya
tentang peristiwa dahsyat

459
00:30:33,800 --> 00:30:36,600
menimpa nenek moyang kita
pada akhir Zaman Ais.

460
00:30:37,200 --> 00:30:41,520
Terpelihara dalam legenda, seni dan batu.

461
00:30:42,360 --> 00:30:44,600
Bukan sekadar bah besar yang diceritakan.

462
00:30:45,480 --> 00:30:48,800
Ada juga kisah orang terselamat
daripada bencana itu,

463
00:30:48,880 --> 00:30:53,000
pengembara bijaksana yang membentuk
kelahiran semula manusia.

464
00:30:54,680 --> 00:30:57,040
Tradisi ini amat kuat

465
00:30:57,120 --> 00:30:58,680
dalam budaya purba sama

466
00:30:59,440 --> 00:31:02,880
yang mencipta piramid terbesar
buatan manusia di Bumi.

467
00:31:04,200 --> 00:31:05,600
Di situlah destinasi saya

468
00:31:06,960 --> 00:31:08,560
dan tempatnya bukan di Mesir.

469
00:31:33,600 --> 00:31:38,600
Terjemahan sari kata oleh NH Azizan