ISANG SERIES MULA SA NETFLIX
-Ayos na? -Oo.
-Sige, heto na. -At take one.
Puwede ka bang magpakilala?
Paano kaya?
Sinasabing isa kang pseudo-archaeologist.
-Oo nga. -Namimili ka raw ng datos.
Milyon-milyon ang mambabasa mo, maliban sa mga akademiko.
BALIW BA SI GRAHAM HANCOCK?
Alam mo ba na kaaway ka ng academia?
Dahil maraming may ayaw marinig 'yon.
Ilang dekada ka nang lumalaban…
…at nilantad mo ang mga kontrobersyal na ideya…
MAS LUMA PA SA INAAKALA
…na ngayon ay pinag-aaralan.
Ako si Graham Hancock.
Di ko sinasabing isa akong archaeologist o scientist.
Isa akong mamamahayag,
at iniimbestigahan ko ang human prehistory.
Suspetsa ko, may amnesia ang mga tao.
May nakalimutan tayong napakahalaga sa nakaraan natin.
At tingin ko, ang limot na bagay na 'yon
ay isang nawawalang advanced na sibilisasyon ng Ice Age.
Ilang dekada na akong naghahanap ng patunay niyon
sa mga lugar sa buong mundo.
Grabe.
Ngayon, ang pakay ko ay pagkonektahin ang mga impormasyon…
Kakaiba 'yon.
…para ipakita sa inyo ang ebidensya na sumasalungat sa nakasanayan.
Inuurong nito ang mga petsa.
Mga sinaunang estruktura na sopistikado ang pagkakagawa…
Ito ang pinakamainam na archeoastronomy site sa North America.
…ang bakas ng isang advanced na sinaunang sibilisasyon.
Para itong Rosetta Stone.
Mas tumitibay ang posibilidad na mas maagang nabuo ang
sibilisasyon.
Babaguhin niyon ang kasaysayan.
Oo.
Di gusto ng mga tinatawag na eksperto ang ideyang iyon
dahil pinagpipilitan nila na mga hunter-gatherer lang
ang mga tao noong Ice Age.
Kaya ako nagiging kalaban ng mga archaeologist.
Bakit di na lang sabihin na isa 'yong misteryo,
ganoon na lang?
Trabaho kong magbigay ng alternatibong pananaw.
Siguro nga may nakalimutang yugto sa kasaysayan.
Pero ang napakadepensibo at
arogante at mayabang na mainstream academia
ang pumipigal sa pag-iisip ng posibilidad.
Sinusubukan kong labanan… ang agos ng kasaysayan.
NOONG UNANG PANAHON, NAGKAROON NG BAHA
30 taon na akong naghahanap
ng bagay na di raw posibleng totoo.
Isang advanced na sibilisasyon na mas matanda sa atin, na wala sa kasaysayan.
Ang sikat na bersyon ng kasaysayan, sinasabing pagkatapos ng Ice Age…
…sa kanilang sariling kilos, nagsimula ang mga
ninuno nating magsaka at mag-alaga ng mga hayop,
bumuo sila ng mga grupo at kalaunan ay mga siyudad,
hanggang nabuo ang unang sibilisasyon 6,000 taon na ang nakakaraan.
Pero inaatras 'yon ng mga bagong natutuklasan.
Isa sa mga 'yon ay nahanap dito sa Indonesia.
Sa pinakapopuladong isla, Java…
…mga apat na oras mula sa Jakarta, malapit sa Karyamukti.
Iimbestigahan ko rito ang isa sa mga bukod-tangi
at kontrobersyal na natuklasan sa ating panahon.
Ang ebidensya
na nagpahirap sa mga sikat na archaeologist
dahil kinukuwestiyon nito ang lahat ng tinuro sa atin
tungkol sa sangkatauhan.
Nagbibigay ito ng matinding katanungan.
Paano kung may advanced na sibilisasyon
na nabuhay rito sa Indonesia noong Ice Age?
Isang sibilisasyon na ngayon lang
natagpuan.
Ito ang Gunung Padang.
"Bundok ng liwanag" o "bundok ng kaalaman"
sa diyalektong Sundanese.
Bilib ang mga lokal sa misteryoso nitong pakiramdam…
at ang mga dayuhan ay nagpupunta rito para dasalan ang bundok.
Naglilinis sila sa sinaunang spring sa paanan…
bago umakyat sa burol…
na may taas na 360 feet.
Mahirap ang pag-akyat.
Pero sulit pagdating mo sa tuktok.
Dahil walang katulad ang Gunung Padang.
Matagal nang inisip ng mga archeologist na normal lang ito.
Pero may problema roon.
Makikita mo ang mga batong nakakalat sa bundok.
Nakakalat ang mga bato na hexagonal ang hugis.
Libo-libo.
Nakakamangha.
Pero natural lang na makita rito
dahil natural itong nabubuo ng bulkan.
Tinatawag itong columnar jointing
at nabubuo kapag ang basalt
ay lumalamig at nabibiyak.
Sa unang tingin, mapagkakamalan itong
natural na pagkabuo ng mga bato,
kaya di ito inimbestigahan ng mga archaeologist.
Pero kapag inobserbahan pa, makikita na
tinabas ang mga bato at ginamit na materyales
ng mga tao.
Sa nakakalat na mga bato,
may mga bakas ng estruktura sa burol na 'to.
Mga tumpok, mga parihabang na kwarto, at mahahabang pader
sa nakalatag na mga terasa,
na halata namang gawa ng tao.
Nang magsimulang magtrabaho rito ang archaeologist na si Ali Akbar noong 2012,
ang mga estruktura daw sa burol na ito
ay kulang 2,500 taon ang tanda.
Di natin alam ang eksaktong panahon.
Matagal nang inabandona at kinalimutan ito.
Sinabi rin nila na ang mga sinaunang manggagawa ng Gunung Padang
ang nakakita sa columnar jointing na natural nang ganoon.
Pero may nadiskubre silang kakaiba.
Galing sa ibang rehiyon at ibang lokasyon
ang columnar joint.
Ibig sabihin, bawat isa sa hanggang 50,000 bato,
na halos isang tonelada ang bigat, ay binuhat paakyat sa burol.
Nang una itong aralin ng grupo ni Dr. Akbar,
agad silang nakakita ng ebidensya na may mga tao rito,
sa tinatawag na cultural layer, pero di sa inaasahan nilang lugar.
Nagulat kami dahil dalawa ang cultural layer nito.
Ang una ay galing sa 500 BC.
Pero sa apat na metrong lalim,
may nakita pa kaming isa.
Mula iyon sa 5,200 BC.
Nakakasurpresa. Gulat na gulat kami.
Napakatanda na niyon.
7,000 taon ang nakakaraan,
noong malabong makagawa ng ganitong estruktura,
walang ebidensyang higit pa sa
hunter-gatherers ang mga tao sa rehiyong ito.
Ano kayang nagtulak sa kanila na magpakahirap dalhin
ang mga batong iyon dito?
Di ko alam ang papel ng site na ito.
Pero di pa kami nakakahanap ng labi ng tao,
kaya di ito libingan.
Baka para 'to sa mga seremonyas o ritwal.
Isa itong misteryo. Kailangan nating hanapan ng paliwanag.
Nang mas lumalim pa ang imbestigasyon sa site,
may panibagong posibilidad na pilit tinanggap ng mga mananaliksik.
Iyon ay ang posibilidad na
gawa ito ng isang sibilisasyon na wala sa kasaysayan.
Nag-aral si Dr. Danny Hilman Natawidjaja sa Caltech, at ngayon
ay nagtatrabaho sa Geotechnology Research Center ng Indonesia.
Bilang geologist, alam ni Dr. Hilman na may kakaiba tungkol
sa Gunung Padang.
Nakita niya sa site na di lang nakapatong sa tuktok ng burol
ang mga columnar basalt na bato.
Nakapalibot din 'yon sa mga dalusdos
ng paligid na ang laki ay higit 37 hektarya.
Ang parteng ito sa pagitan ng dalawang terasa
ay mukhang isang pader.
May mga archaeologist na kumbinsidong lahat ito ay natural.
Natural na bato ito,
pero sinasabi nilang pati ang pagkakaayos ay natural.
Natural ang bato, pero ang posisyon nila ay hindi.
-Kadalasan, patayo. -Patayo, oo.
-Tama. -At dito nakahiga.
-Isa pa, di ganito ang hati. -Oo.
Dito iba ang sukat ng bawat hati.
Tama.
May isa pang napansing kakaiba si Dr. Hilman
sa pagitan ng mga bato.
Ang natural na posisyon, walang ground mass sa pagitan.
Magkakadikit sila.
Pero dito, sa pagitan ng mga bato, may mortar
-na nagdidikit sa kanila, parang semento. -Oo.
Ang kapal ay limang sentimetro, at talagang pantay.
Parang pinapantay nila ang mga bato
gamit ang mortar sa loob. Nilagay iyan ng mga tao
-para sa konstruksyon nila. -Oo.
Inimbestigahan ni Danny,
at talagang nasurpresa siya.
Ang nalaman ni Dr. Hilman ayon sa mga datos,
di lang basta burol ang Gunung Padang.
Ito ang sinaunang site ng Gunung Padang.
Ang hilagang parte ng hagdanan
ay nasa 300 feet,
at nasa tuktok niyon ang isa sa limang terasa.
Ang sukat niyon ay nasa 490 feet ang haba at 130 feet ang lawak.
Ang burol ay napapalibutan ng mga pader na gawa sa columnar basalt.
Gamit ang nasa 50,000 na bato,
isa itong malaking proyekto
na nagpabago sa burol
para matawag iyong isang step pyramid.
Gawa ito lahat ng tao.
Oo.
Di ito katulad ng mga pyramid
na Mayan o Giza.
Hindi. Pareho lang silang tumataas sa hugis ng pyramid.
-Pero medyo bilugan ito. -Tama.
Ano nga ba ang maituturing na pyramid?
Kung 'yon ay isang estruktura ng patong-patong na lebel pataas,
eh di pyramid nga ang Gunung Padang.
At ang pagkakaroon ng sinaunang pyramid dito
ay maaaring magpabago sa mga alam natin tungkol sa ating mga ninuno.
Pinaniniwalaan ng mga archaeologist na ang pinakamatandang pyramid sa mundo
ay noong 4,700 taon na ang nakakaraan.
At di sa Egypt, kundi sa Peru.
Pero nakahanap ng ebidensya si Dr. Hilman na mas matanda ito.
Gaano katanda na nga ba?
Sinong nagtayo? At bakit?
Ginamit ng grupo ni Dr. Hilman
ang teknolohiyang kadalasang ginagamit sa geological surveys
para hanapin ang sagot sa loob ng estruktura.
Mayroon tayong tatlong metodo.
-Ang GPR. -Oo, ang ground-penetrating radar.
-Ground-penetrating radar, oo. -Oo.
-At resistivity tomography. -Oo.
At ang seismic tomography.
Noon, ilang metro lang ang hinukay ng mga archaeologist
at sa ilang bahagi lang.
Mas malawak ang sakop nito…
-30 metro, oo. -30 metro.
…at mas malalim pa.
Gagawin natin ang ground-penetration radar,
ang GPR surveys.
Ang ground-penetrating radar
ay naglalabas ng mga radio wave sa lupa.
Kapag may tinamaan, babalik 'yon, at pag-aaralan ang mga datos na makokolekta.
Pinili namin ang frequency na 40 megahertz para abutin ang 30 metro.
Sige na.
Mas nagiging misteryoso pa ang lahat dahil sa mga
scan ng loob ng site.
Mas komplikado ang estruktura nito sa ilalim ng lupa.
Nandoon na talaga ang columnar basalt
at ginagamit talaga sa paggawa.
May nadiskubre ang seismic tomography na nakakaintrigang pwesto
sa loob ng burol.
Mayroong seismic velocity na 200 meters per second.
Anong ibig sabihin niyon?
Mayroong espasyo.
-May bakanteng espasyo sa loob. -Bakante.
At alam mo ba ang hugis ng espasyo?
Oo, makikita rito, parihaba.
-Oo nga. -Oo.
-At nasa kanan ito… -Oo.
-…dahil sa sentro ng site… -Oo.
…sa ilalim ng Terrace One, mayroon ding espasyo…
-Oo. -…na konektado sa espasyo
sa ilalim ng pangalawang terasa.
Ang nadiskubre ng grupo ni Dr. Hilman,
may tatlong malalaking parihabang espasyo.
Isa sa kanila ay nasa 10 metro pababa,
siguro, pasukan iyon,
at konektado iyon sa mas malaking espasyo.
At isa pang lagusan papunta sa pangatlo,
mga 20 hanggang 30 metro ang lalim.
Ang tatlong iyon ay matatagpuan sa sentrong axis ng site.
Naintriga ako ng mga espasyong ito.
Sana lang may mga archaeologist
na pwedeng maghukay rito.
Noong nakita na namin ito…
-Oo. -…ang tatlong espasyo,
sobrang namangha kami.
Alam mo nang may nadiskubre kang kakaiba.
-Oo. -Di na maipagkakaila.
Oo.
Pero para sa mga unang naghukay ng site na ito,
di posible ang nadiskubre ni Dr. Hilman.
Ang tanggap na timeline ng kasaysayan ng tao
ay nagsasabing ang tribo
na nakatira dito 7,000 taon na ang nakakaraan…
…ay walang kakayahang makagawa
ng ganitong kalaki at kakomplikado.
Pero nandito ito.
Misteryong kailangang imbestigahan.
Para bigyan ng edad ang burol na di burol,
gumamit si Dr. Hilman ng isa pang geological tool,
ang core drilling.
Gaya ng inaasahan, 3,000 taon na ang unang dalawang lebel…
…mga 8,000 taon na ang nakakaraan.
Pero nang maghukay sila nang 15 metro, mga 50 feet o higit pa,
may nakita silang di inaasahan.
Ang mga parteng iyon ay nilapag 11,600 taon na ang nakakaraan…
…kaya ang pinagmulan nito ay noong katapusan ng huling Ice Age.
At di lang doon nagtapos ang nadiskubre ni sDr. Hilman.
Sa lalim na 100 feet, naabot ang pinakaunang lebel ng konstruksyon.
Alamin natin kung kailan ito nagawa.
Ang ikaapat na lebel ay maaaring bago pa ang 20,000.
-Maaaring bago ang 20,000. -Napakatanda na.
Nakuha ng mga drill core ang materyales
na higit pa sa 24,000 taong gulang na ang tanda.
Naghalo na ang mga organic material sa mga structural element na nakabaon.
At nakumbinsi si Danny, pati ako na rin,
na ang Gunung Padang ay mula sa sinaunang panahon.
Nakakabilib at nakakagulat ang mga nadiskubre ni Danny.
Noon, pinaniwalaan ng mga archaeologist na totoong
walang malaking estruktura na tinayo sa Southeast Asia
bago pa ang 4,000 taon.
Ang sinasabi mong edad nito ay noon pang Ice Age.
Para sa akin, nakakasabik ito.
-Oo. -Iniisip ko
kung may mga ebidensya o impormasyon sa loob
na maaaring makatulong sa…
…paghahanap ko ng nawawalang sibilisasyon.
-Kakaunti ang alam natin sa kasaysayan. -Tama.
May malaking nakaligtaang bagay rito.
Hirap tanggapin ng mainstream archaeology ang ideyang ito.
Ang paniniwalang gawa iyon ng tao
ay di na tinutuligsa ng kahit sino.
Pero ang ayaw tanggapin ng archaeology ay
ang edad ng estrukturang ito ay maaaring 24,000 taon na.
Abot sa huling Ice Age.
Ang ayaw tanggapin ng mga iskolar
ay espesyal na panahon ang Ice age
kung kailan ibang-iba ang mundo.
Noon, 20,000 taon na ang nakakalipas, di ganito ang itsura ng mundo.
Ang isla ng Java ay hindi isla.
Ito ang dulo ng malaking kontinente ng Southeast Asia.
Ang kontinente na tinatawag ng mga geologist na Sundaland.
Noong huling Ice Age,
ang lebel ng dagat ay nasa 120 metro, 400 feet, mas mababa sa ngayon.
Kaya ang Java Sea ngayon ay isang malaking landmass noon
na umaabot sa mainland ng Asia.
Ang sukat ng Sundaland ay nasa 695,000 square miles…
…halos kasinlaki ng western United States.
Isa 'yong subcontinent.
Alam nating may mga tribo na tumira sa Sundaland,
higit pa sa 45,000 taon na ang nakakalipas at maaaring higit pa roon.
Bakit di pwedeng mayroon nang kulturang may teknolohiya
rito noon?
Sa malamig at marahas na mundo, ang lupain ng Southeast Asia
ay isa sa mga mainit at matitirahang lokasyon
kung saan ang mga sinaunang tao ay maaaring
sumubok gumawa ng sopistikadong sibilisasyon.
Kung sino man ang gumawa ng Gunung Padang
ay kasama ng mga hunter-gatherer,
na alam nating marami noong panahong 'yon.
Di iyon imposible.
Kahit ngayon, ang mga advanced na nasyon sa mundo
ay kasama ang mga ganoong lipunan, gaya ng San ng Namibia,
o Lacandon ng Mexico,
o ang Kazakhs ng western Mongolia.
Iba't ibang kultura at iba't ibang antas ng pagsulong,
ay matagal nang magkakasama.
Pinapakita ng Gunung Padang
na may ilang kultura na nasa Sunda Shelf,
na kayang makagawa ng malalaking megalithic na estruktura.
Mga espesyalista ng pagtatayo gamit ang columnar basalt.
Estilo 'yon ng paggawa na nakita ko na sa parteng ito ng mundo
sa maliit na isla ng Pohnpei, sa site na kilala bilang Nan Madol.
Ginawa rin iyon gamit ang mga volcanic basalt block
na pinagpatong-patong, gaya ng Gunung Padang.
Naniniwala ang mga archaeologist na
ang mga 'yon ay ginawa 900 taon na ang nakakaraan,
nang kinuha ang mga bato mula sa kabilang isla.
Pero noong mga eksplorasyon sa nakaraang pagbisita,
nakakita ako ng ilang parte niyon na nasa ilalim ng tubig,
kaya maaaring may mas naunang bersyon niyon
sa ilalim ng tubig, noong huling Ice Age.
Pareho kaya iyon
ng mga gumawa ng nasa Gurung Padang?
At kung ganoon, anong nangyari sa kanila?
Tingin ko, may kinalaman iyon sa nangyari
noong 12,800 taon na ang nakakaraan,
nang bigla na lang nagbago ang Ice Age.
Biglaang uminit ang panahon.
Tapos, dalawa ang nangyari.
Una, bumulusok ang temperatura ng mundo
sa lebel noong tugatog ng Ice Age,
at literal na isang gabi lang iyon.
At pangalawa, may mabilisang pagtaas sa lebel ng dagat.
Sa Ice Age, kapag pumasok na sa panahon ng pagyeyelo,
di mo aasahan na dumami ang tubig sa karagatan
dahil nagyelo na ang mga 'yon.
Ang nangyari ay isang literal na dakilang pagbaha.
Sa pagitan ng 12,800 at 11,600 na taon, malaki ang tinaas ng karagatan…
…sa serye ng matitinding delubyo.
Kalaunan, ang malaking kontinente ng Sundaland
ay nilamon ng karagatan, isang nawawalang mundo.
Kaya may isang tanong.
Mayroon pa kayang mga templo at estruktura sa Java Sea
na di pa nadidiskubre?
Walang nakakaalam sa mga nawala dahil sa karagatan.
Ang panahon ng mga matinding pagbaha ay may danyos sa sangkatauhan.
At may testimonya roon.
Halos lahat ng sinaunang kultura ay nagpreserba ng tradisyon
ng pagbaha sa daigdig.
Dito sa Indonesia,
ang mga Batak ay may sariling bersyon ng pandaigdigang pagbaha.
Noong unang panahon, luma at marumi na ang mundo.
Kaya ang diyos, si Debata, ay nagpadala ng pagbaha
para linisin ang daigdig at mga nilalang.
Lumikas sa pinakamataas na bundok ang huling dalawang tao.
Pero bago pa sila lunurin ng tubig,
pinagsisihan ng diyos ang ginawa niya.
Naglabas siya ng lupain, pinatong
sa tumataas na baha at iyon ang mga isla ng Indonesia,
kaya nailigtas ang dalawa.
At nagkaroon sila ng mga anak para maparami ulit ang mga tao,
at sila ang ninuno ng mga Batak.
Istorya iyon ng sinaunang pagkagunaw na palaging makikita
sa mga tradisyon sa buong mundo na matagal nang pinapamana.
Syempre, mayroong kwento ni Noah sa Bibliya.
Pero sa Indian folklore, may mangingisdang si Manu
na nakaligtas sa pagbaha matapos mabalaan ng isang diyos.
Mula sa mga Sumerian, Babylonian, hanggang sinaunang Greek at Chinese,
lahat sila may kwentong ganoon.
Ang paniniwalang lahat ay nagkataon lang
at walang koneksyon sa isa't isa ay kalokohan.
Lahat ng ito ay mula sa kwento
ng mga tao na pinamana
ng mga nakaligtas niyon.
Oo. Mga pagkagunaw
-na mabilis na pagtaas ng tubig… -Oo.
…kaya naging tradisyon na ang pandaigdigang pagbaha
at di na lang 'yon mito kundi alaala na rin.
-Oo. -Totoong pangyayari.
Interesado ako sa sinaunang kasaysayan ng Indonesia,
at ang sikretong inilalantad ng Gunung Padang.
Pero sa archaeology,
di pa rin nila tanggap iyon,
at problema 'yon
dahil dapat bukas ang siyensya
at dapat handa iyong magbago
base sa bagong ebidensya.
Ano ang reaksyon mo roon?
-Di pa rin nila tanggap. -Tama.
Nagsisisi ako dahil ang mga archaeologist,
o ibang mga mananaliksik, ay tumitigil na.
Nakakalungkot, dahil may malaking misteryo rito,
na dapat pinapansin ng archaeology.
Kung mapatunayan natin,
at tanggapin na may advanced na mga kultura bago ang 11,000 BC,
malaking hakbang iyon.
Pinaglalaban ko
na may malaking pagkagunaw 12,500 taon na nakakaraan
na nagbura ng mga bakas.
Naiwan sa atin ang mga alaala…
na sinusubukang pagpilitang
kathang-isip, mito, o tradisyon lang.
Tingin ko, alaala 'yon.
Totoong masalimuot na alaala iyon
na nangyari sa mga ninuno natin noong Ice Age.
Nakapreserba sa mga kwento, sining, at bato.
At di lang 'yon tungkol sa pagbaha.
Tungkol din 'yon sa mga nakaligtas,
na sinimulang muli ang sangkatauhan.
Tradisyon na malaking bagay
sa ilang mga sinaunang kultura
na nakagawa ng pinakamalaking pyramid na gawa ng tao.
Doon ako sunod na patungo,
at di 'yon sa Egypt.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni EMN