Ako si Clara. Wala ako sa bahay. Mag-iwan ka ng mensahe.
Ako ulit. Tumatawag lang ako para itsek kung sasagutin mo.
Miss na kita.
Mahalagang araw ito,
makasaysayang araw dahil ang dating German Chancellor na si Adolf Hitler
ay lilitisin para sa salang crimes against humanity
ng International Criminal Tribunal.
Ito ang pagtatapos ng dalawang buwan
kung saan pinatunayan ng dental records at fingerprints...
Binuksan na ang mga imbestigasyon kung paano napeke ni Hitler
ang sarili niyang kamatayan para matakasan ang katarungan.
Pinaniniwalaang may grupo ng
undercover "Nazi hunters" ang sangkot sa pagdadala kay G. Hitler sa hustisya.
Tanging isang miyembro lang ng pangkat ang nakilala ng publiko.
Isang babaeng mag-isang inihatid si Adolf Hitler sa American embassy
sa Uruguay.
Ang dating FBI Agent...
Ang dating ahente ng FBI...
na si Millicent Morris.
Paano mo siya nahuli?
Dapat ba siyang mabigti?
Dapat bang bitayin si Hitler?
Uy, ayos ka lang?
Sana narito si Murray para makita 'to.
Narito siya.
Nakikita niya 'to.
May toy shop siya sa Manhattan.
Oo. Binuksan ni Heinz Richter ang Red Balloon Toy Shop 20 taon ang nakalipas.
Mag-isa siyang nakatira sa Forest Hills.
- Malapit na, pero higit pang kailangan. - Higit pa?
Oo, kailangan natin ng higit pa. Kailangan nating makasiguro.
- Pero, Ruth... - Tama siya.
Kolektor ang lalaking 'to.
Bitbit pa rin niya ang ilang parte ng nakaraan niya.
Nasisiguro ko iyan.
- Manloob kayo. Baka may makita kayo. - Meyer, baka malantad kami.
Pumatay ng inosente? Malalantad tayo sa mga bagay na 'di natin malalampasan.
Malapit na tayo rito. Dapat maberipika siya.
Titingnan ko kung ano'ng magagawa ko.
Mabuti.
Sige.
Matapos ang lahat ng taong 'to, ang isiping nahanap na natin siya.
- Tingnan mo ang ginawa natin. - Maganda.
Hindi lang ito ang ginawa natin, Meyer.
Maganda siyang bata, Naomi.
Ang pangalan ng nanay ko.
Isang santo ang nanay mo.
Kaya inisip kong mamamana niya.
Pero sakit siya sa ulo, Naomi.
- Mabilis matuto, matapang... - Gaya ng kanyang ina.
Pero gaya rin siya ng kanyang ama. Mabait siya, mabuti.
Sana nakilala mo siya.
Sana nga.
Tingnan mo ako, Meyer. Tumingin ka.
Nakuha niya ang mga mata mo.
Tanda ko nang gawin niya 'to sa 'yo sa kuwartong iyon.
Naramdaman ko rin siguro.
Winasak ang puso ko.
Ang daming peklat, Ruth.
Oo. Ano tayo kung 'di sa mga peklat natin?
Masaya akong mahanap ka.
Sa wakas, nahanap kita.
Hayaan siyang mabuhay!
Mataas ang seguridad sa korte ng Munich.
Nakatanggap ang Germany ng mga banta
ng terorismo mula sa mga grupo ng mga puting supremacist.
Inaasahan ang emosyonal na araw
'pagkat kasama ang mga nakaligtas sa mga kampo.
Diyos ko, ang tanda na niya.
Oo nga.
Takot ang awtoridad sa mga pag-atake.
At dapat lang silang matakot.
Oras na ng palabas.
Limang husgado ang magsasakdal kay Hitler.
Boris Fedorov ng Russia, Marion Jenneret ng France,
Archibald Hollings ng Great Britain,
Lorraine Collins ng US
at si Chief Justice Wolfgang Mueller ng Germany,
na kasalukuyang pinagdududahan ang pagkamakatarungan
dahil sa diumano'y ugnayan niya sa rehimeng Nazi noong law student siya.
Hindi pa nagkokomento si Justice Mueller sa mga alegasyon.
Nagtipon tayo rito para sa International War Crimes Tribunal
sa ngalan ng mga mamamayan laban kay Adolf Hitler.
Marami rito ang nagdeklara sa kaso bilang paglilitis ng milenyo.
Itataas ko iyon sa korteng ito na pangungunahan ng ahenteng ito ng korte,
ang paglilitis na ito ay magiging gaya rin ng ibang paglilitis.
Narito tayo upang tukuyin ang kainosentihan o pagkakasala ng taong ito
higit sa resonableng pagdududa ng mga krimeng inakusa sa kanya.
Tandaan, kailangang nagkakaisa ang pasya naming mga hukom
bago maging pinal ang hatol.
G. Frankel, iyan ang kaso ng prosekusyon.
Bagamat hindi pagmamalabis na sabihing malaking gawain ang kaso namin,
ang bilangin ang matitinding pagkakasala ng akusadong si Adolf Hitler,
ang totoo, simple lang ang kaso natin,
dahil sa mga ginawa ng mga nauna at mga naunang natukoy
ng military tribunal sa Nuremberg at mga sumunod pagkatapos ng digmaan.
Samakatuwid, ang argumentong aming ilalahad sa inyo
ay malakas na kasong papabor sa amin.
Salamat, G. Frankel.
Maaari nang tumayo ang depensa at ipahayag ang kanilang kaso.
Patumbahin mo sila.
Traydor!
Hudyo! Paano mo naatim na katawanin siya!
Order. Order sa korte.
Your Honors,
nakatayo ako sa harap ninyo
sa ngalan ng aking kliyenteng si Adolf Hitler.
At...
Wala ako rito upang makipag-argumento kung halimaw ang kliyente ko,
na hindi siya diktador siya o mamamatay-tao.
Narito ako para depensahan ang kanyang karapatan sa malaya't tapat na paglilitis.
At narito ako para itaas ang argumentong si Adolf Hitler
ay 'di dapat hatulang guilty sa mga kasong inakusa sa kanya.
Salamat.
Magpatuloy tayo.
G. Spencer, ano ang iyong trabaho sa pagitan ng mga taong 1942 at 1945?
Nagsilbi ako sa Reich bilang Ministro ng mga Armas at Produksiyon ng Digmaan.
Isa itong affidavit na nilagdaan mo sa Munich.
Maaari mo bang basahin sa korte ang naka-highlight na bahagi?
"Ang pagkamuhi sa mga Hudyo ang motto at punto ni Hitler.
"Marahil ay ang pinakaelemento pa ngang nagtulak sa kanya.
"Nasa sesyon ako ng Reichstag noong ika-30 ng Hunyo, 1939,
"nang siguruhin ni Hitler na sakaling magkaroon ng digmaan,
"hindi ang mga Aleman, kundi ang mga Hudyo, ang lilipulin."
Sabihin mo, kailan mo unang nalaman ang plano ni Adolf Hitler
na puksain ang populasyon ng mga Hudyo sa Europa?
- Pagtutol, Your Honors. Leading. - Pinahihintulutan ang pagtutol.
Tutuloy ako. Noong 1945, nag-isyu si Hitler ng tinatawag na Nero Decree.
Para saan ang polisiyang ito?
Kahit anong mahalagang nasa teritoryo ng Reich na magagamit ng kalaban
sa prosekusyon ng digmaan ay dapat sirain.
At bakit niya inisyu ang order na 'to?
- Pagtutol, Your Honors. Haka-haka. - Pinahihintulutan.
- Your Honors, ang saksing ito... - Tapos na 'yan.
Magpatuloy ka, Counsel.
Nang huli mong makita si Adolf Hitler sa bunker sa Berlin,
ano'ng sinabi niya sa 'yo?
Sabi niya,
ang pinakamalaking pagsisisi niya, hindi niya naubos ang mga Hudyo.
Sa tingin mo, bakit ito ang pinakamalaki niyang pagsisisi?
Pagtutol, Your Honors. Haka-haka.
- Pinahihintulutan. - Your Honors, iyon...
Sabi ko, pinahihintulutan.
- ...nasa pag-uusig... - Sabi ko, pinahihintulutan.
Gano'n nga.
Lintik.
Counselors, sa chambers tayo.
Papayagan n'yo ba akong magtanong ng higit sa isa
bago pahintulutan ang extra-legal na pagtutol?
Tapos ka na?
Opo.
Your Honors.
Ipaaalala ko lang, Counsel,
na ang pasanin ng pagpapatunay sa kasong 'to ay nasa 'yo.
Kailangan mong patunayan ang pagkakasala ni Hitler sa mga krimen sa kapayapaan,
krimen sa digmaan, krimen sa sangkatauhan
at pakikipagsabwatan para magawa ang mga krimeng iyon.
Ang mga kasong isinampa mo.
Kung magagawa mo ito'ng higit sa resonableng pagdududa,
hahatol ako sa pabor mo.
Pero kung hindi, hahatol ako sa pabor niya.
Ganoon kasimple.
Nauunawaan ba ako, G. Frankel?
Opo.
Mabuti.
Ginagawa ko lang ang trabaho ko.
Ginagawa ang tama.
Pareho tayong Hudyo,
pero magkaiba ang pananaw natin sa kung ano ang tama.
Tinatawag naman natin ngayon sa korte ang mga survivor ng Holocaust.
Sa halip, kailangang umusad ng korte mula sa ideya lamang ng genocide
at marinig iyon mismo mula sa mga biktima.
Magpatuloy ka, G. Frankel.
Tinatawag ko ngayon sa stand si Bb. Mindy Markowitz
ng Brooklyn, New York, mula sa Kalisz, Poland.
Maaari mo bang sabihin ang pangalan mo sa korte?
Mindy Markowitz.
- Abraham Putnitsky. - Esther Schwarzman.
- Vadoma Orsos. - Isaac Wolff.
- Sara Weil. - Saan ka ipinanganak?
- Kalisz, Poland. - Berlin, Germany.
- Ostrava, Czechoslovakia. - Zalaegerszeg, Hungary.
- Vienna, Austria. -Łódź, Poland.
Maaari mo bang sabihin ang nangyari sa iyo sa ilalim ng rehimeng Nazi?
Kinuha kami ng Gestapo mula sa maliit naming apartment,
at sapilitang pinasakay sa mga sasakyang pambaka.
- Pagtutol, Your Honors. - Sa anong dahilan, Counselor?
Ikinalulungkot ko ang pinagdaanan ni Gng. Markowitz,
ngunit tutol ako sa dahilang wala itong kinalaman sa paksa.
Your Honors,
sa panahong ang katotohanan tungkol sa Holocaust ay madalas
at labis na itinatanggi,
minamaliit at pinagtatakpan,
mahalagang maitatag ang pangunahing katotohanang
naganap ang Holocaust.
Na ito ay sistematikong kampanya ng genocide ng mga tao at mga bansang
karamihan ay umaasang maisusulat iyon bilang pantasya,
na nagdulot ng kamatayan ng 11 milyong
kalalakihan, kababaihan, at kabataan.
At binuo at isinagawa ng lalaking nakaupo sa glass box na iyon.
Kung ang mga testimonya ng mga karanasan ng mga survivor na ito ay hindi mahalaga,
Your Honors, hindi ko na alam kung ano ang mahalaga.
Overruled. Magpatuloy ka, Bb. Markowitz.
Dose-dosena kami sa sasakyang iyon.
Hindi makaupo o makapagbanyo. Halos hindi makahinga.
Binaril ng guwardiyang Nazi ang tatay ko sa mismong harapan ko.
Ang nanay ko rin.
- Tapos, tumawa siya. -"Kaliwa, kanan."
Iyon ang sabi ng mga guwardiyang Nazi.
Pinamartsa nila siya sa isa sa mga gas chamber.
At nakita namin ang itim na usok galing sa crematoria.
Pitong taong gulang lang siya.
Ang anak ko.
Sapilitan kaming pinasali sa death march ng nobyo ko.
Medyo hubad. Nanghihina.
Umuulan ng niyebe habang naririnig namin ang pagputok ng mga Allied mula sa malayo.
Itinalaga ako ng mga guwardiya sa pagdadala
ng mga bangkay sa mass grave.
Hindi ko kaya. Kaya tumakas ako.
Napakabait niyang bata.
Si Aaron.
Nang dumating kami sa kampo,
sinubukan kaming paghiwalayin ng mga Nazi.
Ang asawa kong si Murray, hindi niya pinakawalan si Aaron.
Ang guwardiyang Nazi,
kinuha si Aaron sa mga braso ni Murray
at binaril ang anak ko sa dibdib.
Araw-araw akong nangungulila sa kanya.
Nangungulila rin ako kay Murray.
Ibang-iba marahil ang mundo kung hindi dahil dito.
Kung hindi dahil sa 'yo.
Matagal ko nang pinangarap ang araw na ito, ang araw na
makakaharap kita
at masasabi sa 'yo kung ano ang naramdaman ko.
- Pagtutol, Your Honors. - Ang araw na maririnig ako sa wakas.
Bb. Markowitz, sa bench mo ibigay ang mga komento mo,
huwag sa akusado.
Bata pa ako bago nang mangyari ang lahat ng iyon.
Mahilig akong sumayaw sa mga kanta ni Marlene, magbasa ng mga nobela,
mag-aral ng inhinyeriya.
Tao lang ako.
Mga tao lang kami.
At sinubukan mo kaming puksain.
Para malipol kami.
Pero ngayon, nasa arena ka namin.
- Your Honors... - Gng. Markowitz.
Sa lugar ng batas. Sinubukan mo kaming ilibing.
Pero mga buto kami at tumubo kami nang mas matatag.
At umaabot ang mga sanga namin
tungo sa liwanag ng katarungan.
- Gng. Markowitz. - Nabuhay kami para ikuwento ang nangyari.
At hinding-hindi kami papayag na makalimot ang mundo.
Gng. Markowitz, tama na.
'Yon lang. Tapos na ako.
Hindi siya karapat-dapat huminga,
o mag-isip, o magsalita.
- Iyon lamang, Your Honors. - G. Kramer.
Wala na kaming katanungan pa.
Kakausapin ko lang ang kliyente ko.
I-cross examine mo siya. Nagsinungaling siya.
- Hindi siya nagsinungaling. - Sinungaling siya.
- At kung nagsinungaling ang mga 'to... - Hindi sila nagsinungaling.
Ilantad mo siya.
- G. Kramer. - Saglit lang, Your Honor.
Nagsisinungaling sila. Ginagawa nilang eksaherado.
Nilalabas lang namin sila sa bansa.
Your Honors, wala na kaming katanungan.
Meron. Marami kaming katanungan.
- Ano'ng ginagawa mo? - Kuwestiyunin siya.
- Hindi. - Kung gayon, sisante ka na.
Ikakatawan mo ang sarili mo?
- G. Kramer. - Saglit lang po, Judge.
Tingin mo, hindi baliw ang makikita ng mga hukom at ng mundo?
Ako lang ang pumipigil para mabitay ka.
Sabihin mo. Gusto mong palakihin ko ang kasinungalingan?
Gusto mong baliin ko ang mga sinabi nila,
butasan ang mga tumpak nilang alaala?
Ikaw na ang bumitay sa sarili mo. Ano sa palagay mo?
Wala na kaming tanong, Your Honors.
Salamat, Gng. Markowitz.
Tapos na ang pagdinig sa araw na ito.
Ikatlong araw ng paglilitis,
kung saan ang abogado ng prosekusyong si Oliver Frankel
ay maglalahad ng argumento sa korte.
Ito ang taong nagsimula ng lahat ng 'to.
Noong 1935, gumawa ang mga Nazi ng racial laws
na nagtanggal ng mga karapatan sa mga Hudyo bilang mamamayan.
Sino ang Chancellor ng Germany noong panahong iyon? Si Adolf Hitler.
Noong '41, nilusob ng mga Nazi ang Soviet Union.
Nang magsimula ang maramihang pagpatay ng mga Hudyo,
sino ang Chancellor ng Germany noong panahong iyon?
Si Adolf Hitler.
Noong January '42, idinetalye ng mga dokumento ang Wannsee Conference
sa Berlin kung saan ang scheme ni Hitler, ang huling solusyon,
ang permanenteng pagpuksa sa mga Hudyo,
ay pinlano at pinag-usapan ng kanyang chief lieutenants
sa kanyang utos.
Bilog ang mundo.
Asul ang langit.
At responsable si Adolf Hitler
sa pagpatay sa 11 milyong Hudyo,
Romany, mga homoseksuwal,
mga kalaban sa politika, mga komunista, mga Pole,
at napakarami pang iba
sa panahon ng paghahari niya sa genocide.
Dito na lang ang prosekusyon, Your Honors.
Hello?
Ito ba si Heinz Richter?
- Sino 'to? -'Wag mong ibababa.
Ipapaalam ko lang na may isang babae.
Isang survivor na nakahanap sa 'yo.
At galingan mo para mauna ka sa paghanap sa kanya.
- Nauunawaan mo ba ang sinasabi ko? - Sino ka?
Ang pangalan niya, Ruth Heidelbaum.
2513 73rd Street, Brooklyn.
- Naisulat mo ba? - Sino 'to?
Katapatan ang tawag sa dangal ko.
- Hello. - Ako, si Ruthie. Kinukumusta lang kita.
Ayos lang ako, Mindeleh. Salamat.
Pero mag-usap tayo bukas.
May nakita ako.
Ikalimang araw ng paglilitis ng siglo,
at ang abogado ni Adolf Hiter, si Benjamin Kramer,
sinimulan na ng argumento sa korte...
Sinasalamin ang estratehiyang "Ihagis ang lahat, ano ang didikit?"
Sa isang banda, halos lahat ng tao sa mundo ay nakatitiyak
na naubos na ng abogado ni Hitler ang mga pagpipilian niya,
at isa na lang ang tanong sa estratehiya ni G. Kramer.
Magsasalita ba si Hitler sa stand?
Ano'ng ginagawa mo? Hindi siya pwedeng magsalita.
- Bakit hindi? -"Bakit hindi"?
Kasi binibigyan mo siya ng libreng air-time. Sa milyon-milyong tao sa mundo.
Isa na namang pulpito para sa mapang-api, isa na namang palabas sa TV.
Karapatan niya ang depensa.
- Ano'ng kapalit? - Oliver.
Magsisinungaling siya, tatanggi siya, magtuturo siya ng doktrina niya,
mang-uudyok, gagawa siya ng bagong henerasyon. Hindi!
'Di mo dapat pahintulutan 'to.
Magaling ka sa pagtatanong. Karapatan niya 'to.
- Gusto mong maging responsable... - Karapatan niya 'to.
Kahit siya, merong karapatan. Kung wala, ano tayo?
Gusto mong maging responsable sa bagong henerasyon ng neo-Nazis?
Ng mga racist, anti-Semite, at mga mamamatay-tao.
Kung ilalagay mo siya sa stand, kung papayagan mo 'to,
magiging ano ka dahil sa kanya?
At kung hindi,
magiging ano tayo dahil sa kanya?
Hindi pwedeng pagkukunwari ito.
Isang show trial, palabas lang na korte.
'Pag hindi natin siya binigyan ng tamang pagtatanggol,
magiging gaya natin siya.
Hindi, hindi.
Isa kang Hudyo, Ben.
- Alam ko. Oo. - Isa kang Hudyo.
Ikaw, ginagawa mo ang ganito?
'Di lang ikaw ang sinasalamin nito. Tungkol sa ating lahat ito.
Ano'ng sinasabi nito sa atin?
Kaya nga ginagawa ko 'to. Dahil sa sinasabi nito sa atin.
Nangangako kang magsasabi ng totoo, buong katotohanan,
kasihan ka nawa ng Panginoon?
Kasihan nawa ako ng Panginooon.
Baka palabas lang ito.
Bawat telebisyon sa mundo, nakatutok sa kanya. May plano siya.
Nag-aalala ako sa mga guwardiya rito. Ang MPs?
Sinuri ng mga kontak natin ang lahat.
Nakumpirma namin ang backgrounds nila, mga credential, mga pagkatao.
Laging bukas ang mga mata natin.
Pinatayo ng depensa si Hitler sa stand nang isang oras,
sinusubukang ilayo ang dating chancellor sa kanyang mga tauhan.
Nag-utos ka bang ipapatay ang anim na milyong Hudyo?
Hindi.
- Ipinapatay mo ba ang 6,000 Hudyo? - Hindi.
Nagpapatay ka ba ng isang Hudyo?
Hindi ako nag-utos pumatay ng kahit sinong Hudyo.
At walang dokumento o papel ang makakapagsabi ng kabaligtaran.
Pinatay n'yong mga Amerikano ang mga Native American,
inalipin ang mga Aprikano.
Kayong mga Briton, nilagay ang mga Boer sa concentration camp,
at kayong mga Soviet, pumatay ng milyon-milyong tao.
At nakaupo kayo rito para husgahan ako?
Wala nang mga katanungan, Your Honors.
Ang iyong saksi, Counsel.
Sabi mo, sinusunod mo nang taimtim ang mga batas ng Alemanya.
Tama iyon.
Sabi mo, ginagawa mo lang ang mga tungkulin mo sa digmaan
at sumusunod sa mga pandaigdigang batas sa digmaan.
Tama iyon.
Sabi mo, hindi ka nag-utos ng kamatayan ng ni isang tao
sa pamumuno mo bilang chancellor.
Tama iyan. Inosente ako.
Inosente.
Kung wala kang nilabag na batas, mga kumbensiyon, bakit ka nagtago?
Bakit ka nagtago sa Argentina sa 20-ektaryang lupain
at walang mapuntahang iba?
- Hindi ako nagtago. - Ano'ng ginawa mo, kung gayon?
- Nagbakasyon. - Nagbakasyon?
- Nang 30 taon? - Dapat lang sa akin iyon.
Nasa bakasyunan ako sa Argentina, nagbababad sa araw.
Nagrerelaks. At nagsusulat ng bagong kabanata para sa memoirs ko.
At nagpaplano ng aking pagbabalik.
- Pagbabalik saan? - Sa politika.
Tingin mo, tatanggapin ka pa ulit ng mundo?
Mahilig ang lahat sa magandang kuwento ng pagbabalik, hindi ba?
Sabi mo, base ang ideolohiya mo sa paniniwala sa master race.
Ano'ng ibig sabihin niyon?
Pagtutol, Your Honors. Wala sa paksa?
Lahat ng ginawa ni Hitler, base sa isang ideolohiya.
Sa gitna ng ideolohiyang iyon, ang paniniwala sa master race.
Para mapatunayan ang kriminalidad, mahalagang matukoy ang layon.
Mag-ingat ka sa pagtatanong, G. Frankel.
Muli, ang teoryang ito ng master race.
Maaari mo bang sabihin kung ano ito?
Kasinungalingan.
- Hindi iyon teorya. Katotohanan iyon. - Gayunpaman, heto ka.
Nakadamit pambilangguan at nakagapos.
Kakaiba para sa isang hari, ano?
Dahil sa pakikipagsabwatan ng mga Hudyo.
Ang sabwatan ng mga Hudyo.
Lumang kasinungalingan.
- Pagtutol. - Overruled.
Narito ka dahil sa mga Hudyo. Gaya ko. Kumusta iyon?
- Dahil sa mga kasinungalingan n'yo. - Kasinungalingan. Tungkol saan?
Sa pagkakasangkot ko.
Ibig sabihin, hindi ka sangkot sa pagpuksa
sa milyon-milyong kalalakihan, kababaihan, kabataan, at mga sanggol?
Syempre, hindi.
Hindi ba mabibigo ang mga tagasunod mo kapag narinig iyan?
Maraming racists at bigots
sa paligid, sir, 'yong mga sumasamba pa rin sa 'yo, sir,
dahil ikaw ang arkitekto ng malawakang pagpatay ng anim na milyong Hudyo?
Ilan daang libo ng Romany,
mga homoseksuwal,
at iba pa.
Sinasabi mo bang mali sila sa pagsamba sa iyo?
Hindi sila mali. Marami akong nagawang tagumpay.
Tagaayos at rebolusyonaryo ako ng kaayusan ng mundo.
Kaayusan ng mundo.
Kung gayon, responsable ka sa Holocaust?
- Ako... - Kung gayon, mali sila sa pagsamba sa 'yo?
- Hindi, sila ay... - Buweno, ano ba talaga?
Itatanggi mo ang pagkakasangkot mo sa Holocaust,
o ipagmamalaki mo ang pagpuksa mo sa milyun-milyong katao.
Hindi pwedeng pareho.
Ganito ang ginagawa n'yong mga Hudyo. Binabaluktot n'yo ang mga salita.
Responsable kayo sa nangyari sa inyo.
Syempre. Responsable kami sa lahat.
Para sa salot at lindol, sa Great Depression,
sa lahat ng digmaan sa mundo.
- Sakit. At taggutom. - Sakit at paghihirap.
At lahat ng kasamaan.
At lahat ng kadiliman sa mundo na ginawa ninyo.
Mga talampasan!
Mga salot. Salot!
- Ito ba ang dahilan ng pagtatago mo? - Hindi ako nagtago.
Kasi hibang ka na nagwawala. Isang katatawanan.
Isang durugistang hibang at duwag at napopoot at mali at kalunos-lunos.
Na gumamit ng pinakamababang armas, ang takot, para demonyohin at paglabanin
ang mga inosente, ignoranteng tao laban sa kanilang mga kababayan
para lang sa kapangyarihan.
- Pagtutol. - Pinahihintulutan. Counsel?
Ako pa rin ang lider ng partido.
Ano'ng partido? Wala nang Nazi Party.
- Ako ang pinuno ng Reich. - Demokratiko na ang West Germany.
Akala mo, Germany ang tinutukoy ko?
Ako ang pinuno ng kilusang tumubo sa puso at isip ng mga tao
at sa kanilang dugo at kalupaan.
Natural, naglabas ako ng kautusan.
Natural, may pangitain ako.
Natural, ako iyon.
Magkakaroon ng kaayusan.
At susundin pa rin ako ng mga tao ko.
- Naririnig mo ba ako? - Oo.
At lagi kaming naroon, araw-araw, para labanan iyon.
Alam naming hindi iyon mawawala.
Alam naming ang pagkamuhi, kamangmangan at takot
ay mananatiling bahagi ng ating lipunan.
Pero ikaw, sir, hindi na.
Balang-araw, makakahanap sila ng bagong idolo, bagong palalo,
mula sa mga bagong paraan ng mass communication
ngunit parehong kasinungalingan ang ipinapakalat
ng mga mananakot at mga namamatay na kultura at lubog na estado.
At lalabanan din namin siya.
Wala nang katanungan.
Pagkaraan ng dalawang araw na deliberasyon,
may hatol na.
Kabadong naghihintay ang mundo sa desisyon ng husgado ngayong hapon.
Mataman kaming nakinig ng aking mga kasamang hukom
sa mga testimonya at argumentong inilatag sa korte.
At sinuri namin ang lahat ng mga dokumento at ebidensiya.
Dadalhin ng marshal ang nasasakdal sa harap ng tribunal.
Adolf Hitler, sa salang crimes against peace,
hinahatulan ka ng tribunal, guilty as charged.
Sa salang war crimes, guilty.
Sa salang crimes against humanity, guilty.
Sa salang common plan or conspiracy to commit murder, guilty.
Adolf Hitler, sinesentensiyahan ka
ng habambuhay na pagkakakulong nang walang posibilidad ng parole.
Nahatulang guilty si Adolf Hitler sa lahat ng kaso.
Okey. Tara na.
Ano'ng problema?
Lintik!
Medic!
Lintik!
Kailangan ng ambulansiya.
Hoy! Tulong! Bilis!
Inaatake siya sa puso!
Sabi nila, inatake siya sa puso. Dadalhin siya sa ospital.
Oo.
Bilis na.
Umalis na tayo.
Pitong minuto mula Universität München.
Anim na minuto mula Universität München.
Anim na minuto ang layo.
Pagdating sa ospital, babantayan ko ang kuwarto.
- Bantayan mo ang labas. - Kung doon siya pupunta.
- May baril ka pa riyan para sa akin? - Sa akin.
Lintik na mga Eagle Scout. Gusto ko nito.
- Hakbang! - Sige!
- Tumatakas sila! - Dali!
Teka.
Saan ka pupunta?
Doon ang ospital!
Heil Hitler!
Sampung segundo.
Ngayon na!
Sandali!
Joe!
Bilisan natin, Mein Führer.
Ingat.
Panahon na.
Hello, mahal ko.
- At bravo sa 'yo. - Karangalan kong iligtas siya.
Hindi mo siya nililigtas.
Ano'ng nangyayari?
Nakakahiya ang ginawa mo sa korte.
Ipinahayag sa buong mundo. Tama ang abogado.
Kaawa-awa, kapoot-poot, at hangal na hibang ka.
- Hindi. - Simula na ng pagpapasa, mahal ko.
Akin na ang korona. Ako ang mamumuno.
Bilang hinayaan mong mahuli ka,
hindi pwedeng mawala ka na naman.
Papatayin ka namin dito, susunugin ang bangkay mo,
at magkukunwaring nakatakas ka sa isang kubling lugar,
hindi na muling makikita o mahuhuli pa.
May problema.
Hindi ka lider.
Dalawang beses na kitang iniligtas. Mas lider ako kaysa sa 'yo.
Gawin mo na!
Sa kasamaang palad, hindi sumusunod ang kilusang ito sa mga reyna.
Pero ako, isa akong lider.
Ako ang hinaharap.
Panahon na para umalis.
- Ano'ng kailangan mo sa akin? - Basbasan mo ako.
Gusto ng mga tao ng malinaw na pagpapasa.
Nakalikha ako ng hukbo habang nasa kulungan. Tara.
Mga tao itong marunong lumaban, pumatay. Kaya ko silang pamunuan.
Ilalabas nila tayo rito. Parating na ang helikopter.
Dapa!
Travis!
Travis! Nasaan ka?
Tingnan mo ako!
Jonah!
Ibaba ang mga baril! Ngayon na!
Dapa!
Naku...
Jonah, kapit lang.
Nasaan siya?
Ambulansiya.
Kuhanan mo ako ng ambulansiya!
Amen.
1977 DALAWANG BUWAN PAGKAMATAY NI RUTH...
Sana nakilala ko siya.
Ang totoong siya.
- Kilala mo ang totoong siya, Jonah. - Hindi.
- Oo. - Hindi.
Hindi 'yong pumapatay ng Nazi,
hindi 'yong vigilante.
Hindi 'yong babae bago nangyari ang lahat.
Pero ikaw, nakilala mo siya nang ganoon.
Jonah, napakaraming taon ko nang narito sa mundo.
Nakita ko na ang iba't ibang dimensiyon ng mga tao.
Kilala ko na ang mga doble-kara at ang mga doppelgänger.
Ang mga anghel at halimaw.
Pero higit sa lahat,
ang tunay na sarili.
Bawat isa sa atin, pinipili kung kanino ipakikita iyon.
At pinili ka ni Ruth.
Ikaw lang, Jonah, ang nakakita ng totoong siya.
Kung paano siya tumingin sa buwan
na tila kaibigang umiwan sa kanya sa loob ng ilang taon.
Takot siyang malimot ang mukha ng kanyang ina.
Tanda ko nang hilingin niyang sana 'di siya kilala bilang survivor lang.
Pero nagpapasalamat siyang nakaligtas siya.
Marami pa siyang kayang gawin.
Tuwing tatawa siya, kikindat siya.
Mahilig din siyang humiling sa mga pilik-mata.
Gusto niya iyon.
Nakakatuwa. Lumaya siya
nang dumating ka sa kanya.
Kailangan ka niya roon.
Ang makita mo,
gaya ng pagkakita mo sa kanya, bilang tao.
Hindi ba't iyon ang gusto nating lahat?
Pero kung kabaliktaran ang iisipin,
baka iyon lang ang kailangan natin.
Ang gantimpala natin sa kakatwang buhay na ito, ang makita.
Simple lang.
Ano pa ba, bukod sa makita?
- Hi. - Hi.
Ikinalulungkot ko.
Ano ba, mahal? Mahuhuli na tayo.
Sabi ng babaeng isang oras nang naliligo.
SALAMAT MILLIE MORRIS
Oo.
Bonjour, Madame Morris. Kakausapin ka ni Congresswoman Handelman.
- Agent Morris. - Liz.
Matagal na rin. Pero tumawag ako para sabihing mahusay.
- Ano? - Dinala mo si Hitler sa hustisya.
Gusto ka naming parangalan ng Congressional Gold Medal.
Tinawagan kita para sabihin ang mabuting balita.
Ako iyon.
Binaril ko si Prentz. Ako iyon.
Pararangalan ka namin sa D.C.
Isa kang bayani, Millie.
Kailangan ng mundo ng mga bayani.
Tara na, mahal. 'Di tayo pwedeng mahuli.
Mazel tov!
Nagulat akong wala kang kasama.
Siyempre, meron.
-'Wag mong sabihing dala mo iyan... - Kahit saan ako pumunta.
- Hangal ka. - Isang Academy Award-winning na hangal.
May balita ka kay Joe?
Wala.
Nag-iwan siya ng mensahe. Mukhang masaya.
Sana ayos lang siya, nasaan man siya.
- Masaya akong ayos ka, Rox. - Ako rin.
- Cheers, kaibigan. - Cheers.
Paano ba inumin 'to?
Hindi ako sasayaw nang mag-isa. Samahan mo ako.
Sige. Sasamahan ka naming lahat.
Si Oscar. Sabik siyang sumayaw.
Uy. Pagbati.
Oo, naghahanda lang ako para mag-toast sa nanay niya.
Ipagmamalaki niya ang taong kinalakhan mo,
kung sino ka.
Marami na akong nakilalang halimaw, Jonah. Hindi ka kabilang sa kanila.
At ikaw, Millie. Sana alam mo iyan.
Uy, hubby.
- Magsayaw tayo. - Sige.
Hapunan, numero 45278.
45278?
'Di mo ba ako kilala?
Uy, mahal.
Kumusta kina Veronique?
Malaking tarantadong Pranses pa rin si Veronique.
Madalas kang nakatitipid dito, ano?
Ang liit ng tirahan namin sa New York.
Uuwi na si Clara.
Oo. Mga 14 minuto na lang.
Huling espiya ko sa kanya, nasa Rue St. Dominique pa siya.
- Ayoko na, Harriet. - Alam ko.
Sa kasamaang-palad, alam ko. Nagdala lang ako ng regalo sa kasal.
Mahilig ako sa mga regalo. Buksan mo.
Meron na kayong nakakadiring cheese platter ni Millie.
Ito, galing lang sa akin. 'Di aprubado ni Millie.
Nakita ko noong na kina Chava ako, nag-aayos ng gamit.
Ano ito?
Ang phone records mula sa Red Balloon Toy Shop ni Heinz Richter.
Hunyo 17, 1977.
Nang mamatay ang safta ko?
Noong 9:17 p.m., ilang oras lang bago mamatay si Ruth,
may tumawag sa toy shop mula sa 212-073-4309.
Ang numero ay galing sa tahanan ni...
Tinawagan ni Meyer si Richter.
Si Meyer ang nag-utos.
Ikinalulungkot ko ang nangyari sa lola mo.
Natuklasan ni Ruth na si Meyer ang Lobo.
Nalaman niya.
Pero bago pa siya makakilos, naunahan na niya siya.
Hindi nagpapahinga ang kasamaan, Jonah. Hindi ito tumitigil.
Kaya bakit tayo titigil?
Paano?
Ikukuwento natin ang nakalipas para mabago ang kinabukasan.
Pabati na lang kay Clara.
Nawa'y makamit n'yo ang happy ever after n'yo.
Magandang sorpresa ang Miami sa ating honeymoon.
Naisip kong magandang pagbabago.
- Ano? - Nakikita ko sila sa 'yo.
Ang safta mo, Chava.
Nakikita kita. At gusto ko ang nakikita ko.
Para sa mga bagong simula.
MANUNUGIS
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Jessica Ignacio
Mapanlikhang Superbisor Maribeth Pierce